Bariatrik cerrahi uygulanmış hastaların operasyon sonrası ruhsal yapılanmalarının boylamsal takibi

Bu çalışma, bariatrik cerrahi uygulanmış hastaların operasyon sonrası ruhsal yapılanmalarının boylamsal takibi amacıyla psikometrik ölçüm testleri incelenmesi ve projektif yöntemler aracılığıyla elde edilen sonuçların psikanalitik kavramlar ile açıklanması ve derinlemesine anlaşılması amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla on tane katılımcıya bariatrik cerrahi öncesi Demografik Bilgi Formu verilmiş ardından Rorschach, TAT, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD), Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SGKÖ),Vücut Algısı Ölçeği(VAÖ), Gece Yeme Anketi (GYA), Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ), Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PDÖ),Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (EDE-Q), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Kısa Form-36 Sağlık Anketi (SF-36),Toronoto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) hastaların cerrahi sonrası ruhsal yapılanmalarının incelenmesi amacıyla boylamsal takip yapılarak sırasıyla bariatrik cerrahi öncesi ve sonrası 1. Yıl ve 2.Yıl değerlendirmelerde uygulanmıştır. Ayrıca SCID-5/CV bariatrik cerrahi öncesi ve sonrası 6. ay 1. Yıl ve 2.Yıl değerlendirmelerde kullanılmıştır. Bunlarla birlikte yarı yapılandırılmış psikanalitik görüşmeler yapılmıştır. Katılımcıların çocukluk çağı travmaları ölçeği toplam puanlarının orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Gece yeme anketi puanlarının cerrahi sonrasında öncesine göre minimal düzeyde daha düşük olduğu ama istatistiksel anlamda farklılık oluşturmadığı bulunmuştur. Depresyon/anksiyete varlığının ve yaşam kalitesi düzeylerinin, vücut algısı puanlarının, psikolojik dayanıklılık toplam ve alt boyut puanlarının cerrahi öncesi ve sonrasında farklılık göstermediği görülmüştür. Katılımcıların duygusal yeme puanlarının ameliyat sonrasında ameliyat öncesine göre daha düşük olduğu bulunmuştur bununla birlikte SCID-5/CV bulgularında altı katılımcının bu sonuçlara benzer şekilde cerrahi öncesi tıkınırcasına yeme bozukluğu belirtilerinin cerrahi sonrası takip görüşmelerinde var olmadığı görülmüştür. Cerrahi öncesine göre ameliyattan 1 yıl sonra sosyal görünüş kaygısı puanlarının düştüğü, fakat ameliyattan 2 yıl sonra tekrar yükselmeye başladığı gösterilmiştir. Yeme bozukluğu değerlendirme anketi beden şekli ile ilgili endişeler ve kilo endişeleri alt boyut puanlarının cerrahi sonrasında cerrahi öncesine göre daha düşük olduğu bulunmuştur. Aleksitimi varlığı ameliyattan 1 yıl sonra azalsada, 2 yıl sonra yapılan değerlendirmede cerrahi öncesine göre artış göstermiştir. Ayrıca bu çalışmada bariatrik cerrahi uygulanmış hastaların ruhsal yapılanmalarının boylamsal olarak takibinde projektif testler ve yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen bulgular benlik yapılanması ve savunma mekanizmaları, dürtüsel işleyiş ve çatışmanın dinamiği başlıkları altında psikanalitik kavramlar ile incelenmiştir. Test protokolleri Fransız Okulu'na özgü içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Hastaların bariatrik cerrahi sonrası kendilik tasarımı ve beden imgesinde belirgin bozulmalar ve bununla birlikte tek başına olmanın imkansızlığı, depresif pozisyonun işlemlenmesinde zorluklar görülmüştür. Hastaların ayrılık kayıp ve yas ile çalışma konusunda yetersizliklerini gösteren bulgular aktarılmıştır. Ayrıca daha önce yapılan çalışmaları destekleyecek şekilde bariatrik cerrahi sonrası protokollerde deri ben yanıtlarının ortaya çıktığı görülmüştür ve bu içerik onarıcı telafi edici "nebula" kavramını zenginleştirmiştir. Bununla birlikte Rorschach Test'inde çok sayıda hastada dürtüsel işleyişte bariatrik cerrahi öncesi dürtüsel açıdan nispeten daha canlı veya libidinal içerik olarak değerlendirilebilecek içeriklerin bariatrik cerrahi sonrası tasarımlandırma güçlükleri ile takip testlerinde ortaya çıkmadığı ya da daha donuk bir dürtüsel anlatıma bazen de daha çiğ yanıtlarla ifade edilen bir dürtüsel anlatıma dönüştüğü, agresyonun işlemlenmediği, cinselleştirilmiş beden tasarımdan ziyade narsisistik dürtüsellik ekseninde cinsel özdeşim problemlerini aktaran yanıtlar verildiği görülmüştür. TAT testinde ise dürtüsel dünyanın kayıp, hastalık, ölüm üstünden temalandırıldığı sonucuna varılmıştır. Çatışmanın dinamiğinin cerrahi öncesi ve sonrası ayrışma ve bireyleşememe, farklılaşamama sorunu etrafında değişmeden devam ettiği görülmüştür. Tüm bunlara bağlı olarak kullanılan savunma mekanizmalarında yer değiştirme, yalıtma, iptal etme, dramatizasyon gibi nevrotik yapılanmalara dair mekanizmaların kullanılması ile birlikte hastaların ruhsal olarak malzemeden etkilendiği özellikle kayıp, ayrılık veya yoğun dürtüsellik temalarının harkete geçtiği yanıtlarda sembolizasyon yetersizliklerine ek olarak dış gerçeklere tutunma çabası, negasyon ve inkar düzeneğinin cerrahi öncesi ve sonrası yanıtlarda değişmeden kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Bu bulgular temel olarak çatışmanın dinamiğindeki farklılaşamama sorunsalı merkezinden ve görüşme bulgularından hareketle psikanalitik kuramlar dahilinde anlaşılmaya çalışılmıştır. Tüm bu bulgular Bion'un beta elementlerinin alfa öğerlerine dönüştürülme işlevi ve Andre Green'in ölüm dürtüsü, nesnesizleştirme kavramları kapsamında açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bariatrik cerrahi, boylamsal takip, projektif testler, obezite.