Bariyatrik cerrahi uygulanan hastalarda ameliyat sonrası ağrı şiddetinin uyku kalitesine etkisi

Amaç: Bu araştırma, bariyatrik cerrahi uygulanan hastalarda ameliyat sonrası ilk 24 saat içinde yaşanan ağrı şiddetinin uyku kalitesi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı nitelikte yürütülen bu araştırma, 1 Ekim 2024 – 15 Ocak 2025 tarihleri arasında İstanbul Atlas Üniversitesi Medicine Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'nde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında etik kurul onayı, İstanbul Atlas Üniversitesi Girişimsel Olmayan Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu'ndan 30.09.2024 tarihli ve E-22686390-050.99-51835 etik kurul kararıyla alınmış; ayrıca kurum izni sağlanmış ve katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Örneklem büyüklüğü, %5 anlamlılık düzeyi (α = 0.05), %95 güç (1–β) ve Cohen'in (1988) sosyal bilimler için önerdiği orta düzey etki büyüklüğü (f = 0.25) esas alınarak G*Power 3.1 yazılımı ile hesaplanmış; minimum örneklem sayısı 160 olarak belirlenmiş, araştırma belirlenen dahil edilme kriterlerine uygun 165 katılımcı ile tamamlanmıştır. Veriler, "Hasta Tanıtım Formu", "Görsel Kıyaslama Ölçeği" ve "Richard-Campbell Uyku Ölçeği" aracılığıyla; araştırmacı tarafından hasta dosyası kayıtlarından ve yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 22.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiş; Pearson korelasyon ve lineer regresyon analizleriyle değişkenler arası ilişkiler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve post-hoc testleriyle gruplar arası farklar incelenmiştir. Bulgular: Katılımcıların ameliyat sonrası ilk 24 saatteki ağrı şiddeti puan ortalamalarının orta düzeyde olduğu ve uyku kalitesi puanlarının da orta düzeyde uyku deneyimine işaret ettiği belirlenmiştir. Regresyon analizine göre, ağrı şiddetinde meydana gelen her bir birimlik artışın, uyku kalitesi puanını ortalama 9.43 birim azalttığı saptanmıştır (p<0.001). Sonuç: Elde edilen bulgular, bariyatrik cerrahi uygulanan hastalarda ameliyat sonrası dönemde ağrı şiddetinin uyku kalitesi üzerinde anlamlı ve olumsuz bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, cerrahi hemşirelik bakımında ağrı yönetimi stratejileri, uyku kalitesini de göz önünde bulunduracak şekilde bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Bariyatrik cerrahiler, cerrahi hemşireliği, perioperatif bakım, postoperatif ağrı, uyku