Basel sermaye standartları ve bu uygulamaların Türk bankacılık sektörüne etkileri

Uluslararası ekonomilerde 1973 yılındaki stagflasyon krizi sermayenin uluslararası piyasalarda dolaşımının önündeki engellerin azalması, teknolojik gelişmeler, finansal ürün ve hizmetlerin çeşitlenmesi ihtiyacının doğması ve bankacılık sektörünün yeni faaliyet alanlarında, temel bankacılık ürünlerinin yanı sıra yeni ve daha yüksek risk taşıyan alanlara yönelmeleri, beraberinde bankacılık sektörünü yeni risklere maruz bırakmıştır. Bu gelişmeler bankacılık sektörünü temel risk unsurları olan kredi, piyasa, operasyonel ve likidite risklerinin yanı sıra yeniliklerin doğurduğu diğer risk unsurlarına karşı da önlem almaya ve uluslararası finansal mobilitenin denetlenmesi, bankacılık sektöründe yeni yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesini ve ülkelerdeki sektör konjonktür farklılıklarını gidermeyi gerekli kılmıştır. Bu değişimlerin uygulamaya geçirilmesi için Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS - Bank For International Settlements) himayesinde Basel Bankacılık Denetim Komitesi kurulmuştur. Uluslararası bankacılık sisteminde bir standart oluşturarak riskleri minimum seviyeye indirmek amacıyla oluşturulan Basel Komitesi 1988 yılında Basel-I Sermaye Uzlaşısı metnini yayımlamış ve üye ülke bankalarının, bankacılık sektörü için çok büyük önem arz eden sermaye yeterliliği konusunda bir takım kriterleri sağlamasını zorunlu kılmıştır. Basel komitesi finans piyasalarında meydana gelen gelişmeleri de dikkate alarak bankaların sermaye yeterliliği konusunda yeni kriterler belirlediği Basel II Sermaye Standartları Uzlaşısı'nı 2004 yılında yayımlamıştır. 2008 yılı finansal krizi sonrası Basel II'nin uygulamada, yüksek risk taşıyan portföylerin çeşitli yollarla düşük riske sahipmiş gibi gösterilmesi ve sermaye yeterliliğinin de bu şekilde hesaplanması Basel III sermaye uzlaşının yayımlanması ihtiyacını ortaya koymuş ve 2010 yılında Basel III sermaye uzlaşısı yayımlanmıştır. Ülkemizin de üye olduğu Basel Komitesi kararları, ülkemiz bankalarının sermaye yeterliliği ve risk yönetimi gibi konularda yayımlanan kriterlere uyma ve standartları sağlama ile ilgili yenilikler yapılmıştır. Bu çalışmada ülkemizinde üyesi olduğu Basel Komitesi tarafından yanımlanan Basel Sermaye Uzlaşılarına yer verilmiş ve bu uzlaşıların ülkemiz bankalarına getirdiği yükümlülük ve yenilikler örnek bir banka nezdinde incelenmiştir.