Basit dokunsal olay ilişkili potansiyeller ve beyinde oluşan salınımsal yanıtlar

Amaç: Elektrofizyolojik yöntemle seyrek uyaran paradigması deney deseninde beyinde ağrısız dokunsal uyaranlara karşı oluşan salınımsal yanıtları dört frekans (delta, teta, alfa, beta) bandında incelemektir.Yöntem: Ölçümler 18 bireyde (21.39±2.75 yaş; 12 erkek) gerçekleştirilmiştir. Tek tip ağrısız basınç uyaranı pnömatik stimulator aracılığıyla sağ elin iki parmağına (hedef uyaran, %25 oranla işaret parmağa; hedef-olmayan uyaran, %75 oranla orta parmağa) uygulanmıştır. Bireylerin hedef uyaranları akıldan saymaları istenmiş ve elektroensefalografi kaydı 64 kanaldan alınmıştır. Öncelikli olarak 14 ölçüm bölgesinin (F3,F4,FZ,CZ,C3,C4,T7,T8,P3,P4,P7,P8,O1,O2) analiz edildiği bu tezde istatistiksel analizler tekrarlayan ölçümlerde ANOVA testiyle yapılmıştır. Dört frekans aralığında her ölçüm bölgesi için hedef ve hedef-olmayan uyaranlara karşı yanıt farklılıkları ve hedef uyaran yanıtlarının kafadaki dağılımı (topoloji) incelenmiştir.Bulgular: Hedef ve hedef-olmayan uyarana karşı verilen yanıtlar karşılaştırıldığında; delta frekans bandında 11 ölçüm bölgesinde (FZ,F3,F4,CZ,C3,T7,P3,P4,P7,P8,O2) anlamlı olarak hedef uyaran yanıtları büyük bulunmuştur (her ölçüm bölgesinde, p<0.05). Teta frekans bandında hedef ve hedef-olmayan uyaranlara karşı kafada yaygın olarak ısrarlı ve büyük genlikli benzer yanıtlar bulunmuştur. Alfa frekans bandında iki uyaran arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark gözlenmemiştir. Ancak her iki uyaranda kafada ön bölgelerde daha yüksek genlikli yanıtlar gözlenmiş olup istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamaktadır. Beta frekans aralığında her iki uyarana karşı ısrarlı yanıtlar tüm kortekste yaygındır.Hedef uyarana karşı oluşan yanıtların kafa üzerindeki dağılımları incelendiğinde; genel olarak tüm frekans bantlarında santral bölge yanıtları en büyük genliğe sahiptir. Santral bölgeyi, frontal bölge ve pariyetal bölge takip etmektedir. Kafa üzerindeki dağılımda sağ-sol yarı küre farkları incelendiğinde ise delta frekans bandında sol santral, frontal ve temporal bölgelerde gözlenen yanıtlar istatistiksel olarak sağ santral, frontal ve temporal bölgeden yüksektir (p<0.05).Sonuç: Basit dokunsal uyaran verilerek seyrek uyaran paradigması uygulanan bu tezde hedef ve hedef-olmayan uyarana verilen salınımsal yanıtlar tüm beyinde yaygın bir şekilde gözlenmiş ve bazı frekans aralıklarında ayırt edilebilirliği yüksek bulunmuştur. Basit uyaranlarla yapılan bu çalışmada beyinde seçici dağılmış durumda bulunan yanıtlar ?beynin bir bütün olarak işlemesi? prensibini desteklemektedir. Elde edilen bulgular temel veri grubunu oluşturarak basit ve/veya karmaşık dokunsal uyaranlar ile yapılabilecek ilerideki çalışmalara ve hastalık gruplarında yapılacak projelere yol gösterir niteliktedir.