Bayburt ili, arpa, buğday, mercimek ve şeker pancarı tarlalarında görülen yabancı otlar, yoğunlukları, topluluk oluşturma durumları ve tohumlarının ürüne karışma oranları üzerinde araştırmalar

ÖZET Doktora tezi BAYBURT İLİ ARPA, BUĞDAY, MERCİMEK VE ŞEKERPANCARI TARLALARINDA GÖRÜLEN YABANCI OTLAR, YOĞUNLUKLARI, TOPLULUK OLUŞTURMA DURUMLARI VE TOHUMLARININ ÜRÜNE KARIŞMA ORANLARI ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR Şaban KORDALİ Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Hüseyin ZENGİN Bayburt ilinde 2000 - 2001 yıllarında arpa, buğday, mercimek ve şekerpancarı ekim alanlarında bulunan yabancı otların tespiti, yoğun ve yaygın olarak bulunan türlerin topluluk oluşturma durumlarının incelenmesi, 1999-2000 yıllarında arpa, buğday ve mercimek ürününe kansan yabancı ot tohumlarının belirlenmesini konu alan bir araştırma yürütülmüştür. Çalışma alanında yapılan sürvey çalışmaları sonucunda arpada; Chenopodium album L.(sirken), Cirsium arvense (L.) Scop. (köygöçüren), Sinapis arvensis L. (yabani hardal), Fallopia convolvulus (L.) A. Loeve. (sarmaşık çoban değneği), Geranium tuberosum L. (yumrulu jeranyum), Centaurea deprassa Bieb. (yatık gökbaş), Convolvulus arvensis L. (tarla sarmaşığı), Sideritis montana L. (ballıot), Avenafatua L. (yabani yulaf), Lactuca serriola L. (dikenli yabani marul), Tragopogon spp. ve Polygonum bellardii Ali. (süpürge), buğdayda; C. album, F. convolvulus, S. arvensis, C. arvense, G. tuberosum, C. arvensis, C. deprassa, P. bellardii, Galium tricornutum Dandy, (boynuzlu yoğurt otu), Secale cereale L. (çavdar), Tragopogon spp., V. pyramidata, Ranunculus arvensis L. (tarla düğün çiçeği) ve Euphorbia virgata Waldst. Et Kit. (çubuksu sütleğen), şekerpancarında; C. album, S. arvensis, C. arvense, C. arvensis, Amaranthus retroflexus L. (kırmızı köklü tilki kuyruğu), G. tuberosum, Tragopogon spp, F. convolvulus, Seteria viridis (L.) P.B. (yeşil kirpi darı) ve Cardaria draba (L.) Desv. (yabani tere), mercimekte ise; G. tuberosum, C. arvensis, Tragopogon spp., S. montana, C. depressa, C. arvense, S. arvensis, F. convolvulus, P. bellardii, Euphorbia virgata Waldst. Et Kit. (çubuksu sütleğen), Calystegia sepium (L.) R. Br. (çit sarmaşığı) ve V. pyramidata en yoğun rastlanan yabancı ot türleri olarak belirlenmiştir. Survey çalışmalarında en düşük benzerlik oranı %67.21 ile mercimek ile şekerpancarı arasında iken, bunu %72.27 ile buğday-şekerpancarı, %75.68 ile arpa-mercimek, %79.05 arpa- şekerpancarı, %79.20 ile arpa-buğday ve % 81.53 ile de buğday-mercimeğin takip ettiği belirlenmiştir. Bayburt genelinde arpa, buğday ve mercimek ürününe en yoğun olarak kansan yabancı ot türleri A. fatua, Agrostemma githago L. (karamuk), Boreava orientalis Jaub and Spach. (sarıot), C. deprassa, Cephalaria syriaca (L.) Schrad. (pelemir), Cephalaria sp., C. album, Cichorium intybus L. (yabani hindiba), C. arvense, C. arvensis, F. convolvulus, G. tricornutum, L. serriola, Lolium multiflorum Lam. (İtalyan çimi), P. bellardii, Sinapis arvensis L. (yabani hardal), V. pyramidata ve Vicia spp. olarak tespit edilmiştir. Araştırmanın yapıldığı arpa, buğday, mercimek ve şekerpancarı tarlalarında esas üyeleri arpada, S.arvensis ve C. arvense; buğdayda F. convolvulus ve S. cereale; mercimekte Tragopogon spp. ve şekerpancarında ise C. album, C. arvensis ve S. arvensis'' in oluşturduğu saptanmıştır. 2002, 136 sayfa Anahtar kelimeler: Yabancı ot, hububat, mercimek, şekerpancarı, topluluk oluşturma