Bazı Fritillaria türlerinde in vitro soğancık üretimi ve dış koşullara alıştırma çalışmaları

Çalışmada ülkemiz için önemli bitki türlerinden olan Fritillaria imperialis ve F. persica'nın hızlı çoğaltımı amacıyla, olgun tohumlardan ve çiçek saplarından in vitro soğancık oluşturma, çoğaltma ve oluşan soğancıkların dış koşullara aktarılma aşamalarında bazı uygulamaların etkileri araştırılmıştır. Soğancık oluşturmak amacıyla; olgun tohumlar +4°C'de 3 ay MS besin ortamında ön üşütmeye tabi tutulup oluşan soğancıklar ikiye ayrılarak 3 ay boyunca 2 mg/l thidiazuron içeren MS besin ortamında çoğaltılmıştır. Gelişimleri üzerinde farklı şeker cinslerinin etkisini gözlemek amacıyla soğancıklar, 4 ay boyunca 60 g/l sukroz veya fruktoz içeren MS besin ortamlarında inkübe edilmiştir. Kök oluşumunu artırmak amacıyla soğancıklar 0.5mg/l IBA içeren ½ MS besin ortamında 4 ay kültüre alınmışlardır. F. imperialis tohumlarında çimlenme oranı %73 ve çimlenen tohumların soğancık oluşturma oranı %76 iken F. persica tohumlarında çimlenme oranı %82.1 soğancık oluşturma oranı ise %82 olarak hesaplanmıştır. Soğancık gelişiminde sukrozun daha etkili olduğu belirlenmiştir. F. imperialis soğancıklarından sukroz ortamında başlangıca göre 5 katı fazla, fruktoz ortamında ise 2.2 katı fazla soğancık oluşmuştur. F. persica'da ise sukroz ortamında ise 3.8 katı fazla, fruktoz ortamında ise 1.5 katı fazla soğancık oluşmuştur. Köklendirme ortamında F. imperialis soğanlarının %40'ı, F. persica soğanlarının ise %35.8'i köklenmiştir. Olgunlaşan ve gelişen soğancıklara bakteri (Serratia marcescens), alg (Spirulina platensis) veya organik köklendirme tozu uygulanarak toprağa aktarılmıştır. İklim dolabında 23°C'de 16/8 saat aydınlık/karanlık ortamda 4 ay yetiştirilen soğancıklardan bakteri uygulaması yapılanların yaklaşık %30'unun hayatta kaldığı belirlenmiştir. Her iki türe ait çiçek sapları 1 cm olacak şekilde parçalara bölünerek besin ortamlarına yerleştirilmiş ve 20°C'ye sahip iklim dolabında, sürekli karanlık koşullarda kültüre alınmıştır. Bir ay sonra kültürlerde kallus ve soğancık gelişimi gerçekleşmiştir. Anahtar Kelimeler: Dış koşullara alıştırma, Doku kültürü, Fritillaria, Hızlı çoğaltım