Bazı kinoa (Chenopodium quinoa willd.) çeşitlerinde somatik embriyogenesis

Kinoa (Chenopodium quinoa Willd.), Güney Amerika‟nın And Dağlarında doğal olarak yetiĢen ve ülkemizde de son yıllarda yetiĢtiriciliği yapılmaya baĢlanmıĢ bir bitkidir. Vitamin, protein, aminoasit bileĢimi açısından özellikle lizin, ve metiyonin seviyelerinin yüksek olması nedeniyle insan beslenmesinde büyük öneme sahiptir. Ayrıca, saponin seviyesinin yüksek olması lezzet kalitesinin bozulmasına sebep olmaktadır. Somatik embriyogenesis, bitkinin somatik dokularından bipolar yapıda somatik embriyoların üretilmesi sürecidir. Somatik embriyogenesis in vitro‟da kitlesel vejetatif çoğaltım amaçlı yapılan en etkili tekniklerden birisidir. Bu çalıĢmada, kinoa bitkisinin sürgün ucu ve gövde eksplantlarına farklı oranda 2,4-D, TDZ, BAP bitki büyüme düzenleyiciler kullanarak somatik embriyogenesis araĢtırılmıĢtır. Kullanılan Limtar Black, Limtar Red, Limtar White çeĢidinden yalnızca 0.50 mg/L ve 1.00 mg/L 2,4-D içeren MS ortamda Limtar Red çeĢidinin sürgün ucu ve gövde eksplantlarında % 100.00 kallus oluĢumu elde edilmiĢtir. Sürgün ucu ve gövde eksplant arasında kıyaslanırsa göre 2,4-D, TDZ ve BAP içeren MS besin ortamlarında somatik embriyo oluĢumu bakımından sürgün ucu eksplantından daha fazla somatik embriyo oluĢum gözlemlenmiĢtir. Bu çalıĢma kinoa bitkisinin gerek in vitro koĢullarda mikroçoğaltımında gerekse sentetik tohum üretiminde, ayrıca, tarımsal öneme sahip özelliklerin kazandırılmak istendiği durumlarda gen transformasyonu çalıĢmalarında, özellikle saponin seviyesinin azaltılmak istendiği durumlarda önemli bir temel araĢtırma niteliğindedir. Anahtar Kelimeler: kinoa, Chenopodium quinoa Wild., biyoteknoloji, somatik embriyogenesis, kallus kültürü