Bazı pamuk çeşitlerinin yaprak özelliklerinin Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae)'nin biyolojisi, üremesi ve avcı akar Phytoseiulus Persimilis (Acari: Phytoseidae)'in performansına etkileri

Amaç: Bu çalışmada bazı pamuk çeşitlerinin (Gloria, Lima, Carla, DP-396, Edessa ve ST-468) yaprak özelliklerinin Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae)'nin biyolojisi, üremesi ve avcı akar Phytoseiulus persimilis (Acari: Phytoseiidae)'in performansına etkileri araştırılmıştır. Materyal ve Yöntem: Çalışma Petri kaplarında farklı pamuk çeşitleri üzerinde 25±1 ºC sıcaklık, %65±5 orantılı nem ve 16 saat aydınlatmalı iklim odasında gerçekleştirilmiştir. Bulgular: T. urticae'nin Gloria, Lima, Carla, DP-396, Edessa ve ST-468 çeşitlerinde toplam gelişme süreleri sırasıyla 9,70, 9,84, 10,57, 10,64, 11,91 ve 11,80 gün olarak belirlenmiştir. Yaprak tüylülüğünün artması ile ergin öncesi ve toplam gelişme dönemlerinin süreleri önemli ölçüde artmıştır. T. urticae'nin ovipozisyon periyodu en uzun Gloria (27,5 gün) ve Lima (25,1 gün) çeşitlerinde, en kısa ise Edessa (16,4 gün) ve ST-468 (17,4 gün) çeşitlerinde saptanmıştır. Bırakılan toplam yumurta sayısı en yüksek Gloria (135,6 adet) ve Lima (131,4 adet) çeşitlerinde saptanmıştır. Kalıtsal üreme yeteneği (r), artış oranı sınırı () ve net üreme gücü (R0) en yüksek az tüylü (Gloria ve Lima) ve orta tüylü (Carla, DP 396), en düşük ise çok tüylü (Edessa, ST-468) pamuk çeşitlerinde elde edilmiştir. Ortalama döl süresi (T) en uzun çok tüylü çeşitler Edessa (19,03 gün) ve ST-468 (18,61 gün) çeşitlerinde saptanmıştır. Farklı av yoğunluklarına bağlı olarak T. urticae yumurtaları ile beslenen avcı akar Phytoseiulus persimilis'in tükettiği av sayısı ile pamuk çeşitleri arasında istatistiksel fark görülmemiştir. Ancak av olarak T. urticae'nin protonimf dönemi verildiğinde P. persimilis'in tüketimi sayısal olarak en fazla az tüylü çeşitler olan Gloria ve Lima'da saptanmıştır. Ayrıca avcının yumurta ve protonimflere saldırı oranı en yüksek Gloria (az tüylü) pamuk çeşidinde saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmada pamuk çeşitlerindeki yaprak tüylülük özelliğinin T. urticae'nin gelişme, üreme ve popülasyon parametrelerini ve avcı akar P. persimilis'in av tüketim kapasitesini (protonimfler için) etkilediği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Pamuk, morfolojik yapı, tüylülük, Tetranychus urticae, Phytoseiulus persimilis, yaşam çizelgeleri, tüketim oranı