Bazı plantago ekstrelerinin antimutajenik etkilerinin Salmonella/E.coli WP2 test sistemiyle belirlenmesi

İnsanlar yaşamları boyunca doğal ya da yapay birçok çevresel ajan ile karşılaşmaktadır. İnsan sağlığına az ya da çok zarar verebilecek bu ajanların zararlı etkilerine karşı, korunma veya bunların yok edilmesinde bazı bitkiler ve sekonder metabolitleri antimutajenik potansiyelleri nedeniyle ön plana çıkmaktadır. Plantago cinsi bitkiler, sekonder metabolit açısından zengin içeriğe sahip bir cins olarak bildirilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de yetişen Plantago cinsine ait beş (Plantago major subsp. Plantago intermedia, Plantago major subsp. major, Plantago scabra, Plantago holosteum, Plantago lagopus ) tür/ alt türün toprak üstü bitki kısımlarından elde edilen metanollü ekstrelerin antimutajenik etkileri Ames testi sistemi ve E.coli WP2 test sistemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma, Ames test sisteminde Salmonella typhimurium TA 98, TA100 ve TA 102 suşları, E.coli WP2 test sisteminde E. coli WP2 uvr A suşu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, en yüksek antimutajenik etkiye sahip bitki türünün TA 102, TA 100 ve E.coli WP2 suşları üzerine uygulanan tüm konsantrasyonlar için değişen oranlarda antimutajenik aktivite gösteren Plantago major subsp. major türü olduğu görülmektedir. Özellikle Plantago major subsp. intermedia (% 48 inhibisyon, 400 µg/plak konsantrasyon) ve Plantago major subsp. major (% 47 inhibisyon, 100 µg/plak konsantrasyon; % 45 inhibisyon, 25 µg/plak konsantrasyon) ekstrelerinin E.coli WP2 suşu üzerindeki etkileri dikkat çekicidir. Plantago scabra türünden elde edilen ekstrelerin ise TA 100 suşunda uygulanan tüm konsantrasyonlarda ( % 39 inhibisyon, 100 µg/plak konsantrasyon) orta derecede antimutajenik aktiviteye sahip olduğu saptanmıştır. Plantago lagopus ekstreler, 400 µg/plak konsantrasyonda tüm Salmonella typhimurium suşları için zayıf antimutajenik etki gösterirken Escherichia coli WP2 uvr A suşunda bu konsantrasyonda % 29 inhisyon değeri elde edilmiştir. Plantago holosteum ekstrelerin ise tüm suşlarda zayıf antimutajenik etki gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak Plantago bitkisine ait tür/alt türlerin antimutajenik aktivite taşıdıkları belirlenmiş olup, değişik parametreler açısından ileri çalışmaların yapılması önerilebilir.