Bebeklik döneminde otizm spektrum bozukluğu riskini belirlemeye yönelik video tabanlı bir değerlendirme

Erken çocukluk dönemi çocuklarda uzun dönemli gelişim kazançları sağlamak için kritik bir dönemdir. Bu nedenle bu dönemde gelişimi risk altında olan ve gelişimsel geriliği olan çocukların belirlenmesi ve gerekli hizmetlerin sağlanarak, erken müdahalede programlarının başlatılabilmesinin ilk basamağı gelişimsel tarama çalışmalarının yapılmasıdır. Erken teşhis ve müdahalenin OSB'deki gelişimsel sonuçları optimize ettiği bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, otizmli çocukların söz öncesi dönemlerindeki iletişim, dil ve konuşma becerilerini (ön pragmatik beceriler) videolarının izlenmesi ve ailelerinin görüşlerinin alınması suretiyle tipik gelişim gösteren çocuklarla karşılaştırmaktır. Araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı almış çocukların geriye dönük olarak 0-12 ay arasındaki video kayıtlarının incelenerek alıcı dil becerileri, ifade edici dil becerileri ve ön pragmatik becerileri (göz teması, ortak dikkat, vokalizasyon, oyun becerileri, jest ve mimikler) incelendi. Bu vaka gözlem çalışması Bursa Anka Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinde 05/11./2022 Ve 06/06./2023 tarihleri arasında yapıldı ve yaklaşık olarak 7 ay sürdü. Çalışmaya Çocuk ve Ergen Psikiyatri hekimi tarafından muayenesi yapılan Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı ile rapor almış 15 çocuk ile tipik gelişim gösteren ve ek bir tanısı olmayan normal işitmeye sahip 15 çocuk dâhil edildi. Çocukların değerlendirmeleri ise 0-12 ay arasındaki video kayıtlarına ve ailelerden alınan bilgilere göre yapıldı. Çalışmaya dahil edilecek tüm çocukların 0-12 ay arasında kaydedilmiş videoları izlendi ve tipik gelişim gösteren çocuklar ile otizmli çocukların alıcı dil becerileri, ifade edici dil becerileri ve ön pragmatik becerileri karşılaştırıldı. Ayrıca ön pragmatik beceriler ailelerden alınan bilgilerle karşılaştırıldı. Sonuç olarak yaklaşık 12 aylık döneme yakın otizmli bebeklerin jest kullanımın daha az olduğu ortaya konuldu. Elde edilen bulgulara göre otizmli bebeklerin erken dönemde tanılanması ve eğitimlere başlanması için ön pragmatik beceriler ile alıcı ve ifade edici dil becerilerine yönelik değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir. Bu becerilerin tipik gelişim gösteren bebeklerden ayrıldığı görülmektedir. Tarama çalışmalarının yapılması ise en ideal olanıdır.