Beden eğitimi ve spor öğretmeni perspektifinden ders ve spor ortamında fair play

Bu çalışmada, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin Fair Play'in gelişimindeki rolüne odaklanarak, öğrencilerin sporda doğru davranışlar sergilemelerini sağlamak ve sağlıklı bir rekabet ortamı oluşturmak için gerçekleştirdikleri uygulamaları, kavrama ilişkin tutum ve bilgi düzeylerini belirleyerek farkındalık yaratmak amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemi ile hazırlanan çalışmada fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile 7 bölge ve 14 büyükşehirde toplamda 21 beden eğitimi ve spor öğretmeni katılmıştır. Öğretmenler ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kapsamında ortalama 30 dakika süren bireysel görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılara veri kaybı yaşanmaması maksadıyla görüşmelerinin kayıt altına alınacağı ve sonrasında ise yazılı hale getirileceği bilgisi verilmiş ve gerekli izinler alındıktan sonrası görüşmelere başlanmıştır. Yazılı ifadelerin analizinde betimsel ve içerik analiz yöntemlerine başvurulmuştur. Yapılan analiz sonucunda Beden Eğitimi ve Spor öğretmenlerinin ders ve spor ortamında Fair Play kavramını sporcu tarafından rakipten özür dilenebilmesi, herhangi bir olumsuz durum neticesinde rakibe el uzatılması ve onu teselli ederek başarılı olması halinde tebrik etmesi şeklinde ifade etmektedirler. Kavramı öğrencilere kazandırmak için öğretmenlerin sözlü ve görsel anlatım metotlarına başvurdukları, soru-cevap yöntemi, sunuş yoluyla anlatım, buluş yoluyla anlatım, beyin fırtınası gibi yöntemler ile video kullanımı, slayt sunumu ve akıllı tahta kullanımını tercih ettikleri görülmektedir. Öğretmenlerin müsabaka esnasında kural ihlali yapan rakip takım oyuncusuna verdikleri tepkinin çeşitli durumlara göre değiştiği, kural dışı davranışa maruz kaldıklarında öz-değerlendirme yaparak sade ve kibar dil kullanmaya çalıştıkları, hakemin yanlı yönetimine maruz kaldıklarını düşündüklerinde ise Fair Play çerçevesinde yaklaşarak onaylanmayan davranışı ifade ettikleri tespit edilmiştir. Ayrıca beden eğitimi ve spor öğretmenleri hakem kararlarının eşit olarak görülmemesi ile rakip sporcuya zarar verecek davranış ve hareketlerin müsabaka sonucu üzerinde olumsuz etkileri olduğunu belirtmektedirler. Öğretmenler rakip takımın haksız bir şekilde cezalandırılması durumunda doğru kararın sağlanması için destek olmakta ve dezavantajlı atmosferin ortadan kaldırılmasına çalışmaktadırlar. Yine öğretmenlere göre spor ortamlarında adil oyun anlayışının sağlanabilmesi içini öncelikle saha içerisinde ve saha dışında yarışan bireylerin tesis, malzeme, ulaşım ve antropometrik açıdan eşit koşulara sahip olmaları, müsabaka içerisinde ise kurallar kapsamında herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmamaları gerekmektedir. Öğretmenlere göre profesyonelliğin ön planda olduğu durumlarda üst düzey moral/motivasyon, sonuç ve hedef birincil amaç iken eğlencenin ön planda olduğu durumlarda ise Fair Play, sağlıklı yaşam ve kaliteli zaman geçirme ön plandadır. Beden eğitimi ve spor öğretmenleri antrenörlerin sporcuları arasında ayrımcılık sergilemesinin ise sporcuların moralini düşürdüğünü, bunun sonucu olarak performanslarının olumsuz etkilendiğini ifade etmektedirler. Doping kullanımı konusunda ise yapılan eylemleri öğretmenler tarafından haksız rekabete yol açan gayri ahlaki bir girişim ve karşı tarafın emeğine saygısızlık olarak görülmektedir.