Beşerî münasebetler bağlamında hadislerde tasvip edilmeyen tutum ve davranışlar (Kütüb-i Sitte özelinde)

İnsanlığa rehberlik eden Hz. Peygamber'in (s.a.s) örnek kişiliği, beşeriyete yol gösterici bir kılavuz niteliği taşımakta; O'nun (s.a.s) hayatı ve öğretileri İslâm ahlâk ve değerleri bağlamında numune teşkil etmektedir. Sosyal bir varlık olan insanın beşerî münasebetlerinde doğru yaklaşımlar sergileyebilmesi bu ulvî ahlâk ve değerleri özümsemesiyle doğrudan orantılıdır. Hz. Peygamber'in (s.a.s) teşvik, takdir ve taltif ettiği erdemli tutum ve davranışların yanı sıra; tenkit, tahkir ve tezyif etmek suretiyle Müslümanları sergilemekten men ettiği muhtelif tutum ve davranışlarda bulunmaktadır. Bu tutum ve davranışların tespit edilmesi; Müslümanların, İslâm dininin tasvir ettiği ahlâkî üstünlüğün gereklerini sağlamaları adına ehemmiyet arz etmektedir. Bu çalışmada, Kütüb-i Sitte eserleri referans alınarak, hadislerde bireysel ve toplumsal münasebetler bağlamında sergilenmesi tasvip edilmeyen tutum ve davranışlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu tutum ve davranışlar konusuna göre tasnif edilmiş, oluşturulan alt başlıklarda; klasik ve modern çalışmalar temel alınarak incelenmiştir. Bu doğrultuda, bireyin ahlâkî zaaf ve kalbî marazlarının dışa vurumu olarak değerlendirilen hatalı tutum ve davranışların bireysel ve toplumsal münasebetlere yansımaları incelenmiş; mezkûr hususların muhtemel sebepleri ve sonuçları analiz edilmiş; buna mukabil, tasvip edilmeyen tutum ve davranışların çözüm yolları ve karşıt ahlâkî erdemin faziletleri zikredilmiştir. Bu bağlamda, çalışmamızın toplumun sağlıklı ve sağ duyulu bir yapıya dönüşebilmesi adına bir nebze katkı sağlaması temenni edilmektedir.