Beşinci sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metinlerinin okunabilirlik ve erdem-değer-eylem çerçevesi bakımından incelenmesi

Bu tez çalışmasında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (2024) kapsamında hazırlanan Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Ders Kitabı Türkçe 5. sınıf 1. ve 2. Kitap'ta yer alan okuma metinleri okunabilirlik ve Erdem- Değer- Eylem Çerçevesi bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın veri setini 2024- 2025 eğitim- öğretim yılında okutulan Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Ders Kitabı Türkçe 5. sınıf 1. ve 2. Kitap oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma modellerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veriler; belge inceleme yoluyla elde edilmiş, betimsel analiz yoluyla incelenmiştir. Analiz sürecinde veriler, alan uzmanı beş (5) araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Kodlayıcılar arasındaki güvenirliği belirlemek için Görüş birliği/(Görüş birliği+ Görüş ayrılığı)*100 formülü kullanılarak yapılan hesaplama sonucu kodlayıcılar arasında uyuşma oranı %94 olarak hesaplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, Çetinkaya- Uzun formülüne göre incelenen metinlerin büyük çoğunluğunun "Eğitsel Düzey"de (8- 9. sınıf) okunabilirlik puanına sahip olduğu, bazı metinlerin ise "Engelli Düzey" (10- 12. sınıf) ve "Bağımsız Okuma" (5- 7. sınıf) düzeyinde yer aldığı görülmüştür. Ateşman formülüne göre ise metinlerin önemli bir kısmı "Kolay" düzeyde okunabilir bulunmuş, bunu "Orta Güçlük" düzeyindeki metinler takip etmiştir. Bu durum, ders kitabındaki metinlerin büyük ölçüde hedef kitle olan 5. sınıf öğrencilerinin okuma yeterliliklerine uygun biçimde hazırlandığını göstermektedir. Tüm temalar genelinde en fazla sorumluluk, saygı ve sevgi değerlerine yer verildiği görülmektedir. Buna karşılık, mahremiyet, temizlik ve dürüstlük değerleri ise en az yer verilenler arasında bulunmakta; bu durum bazı değerlerin ders kitabında ihmal edildiğini göstermektedir. Değerler eğitimi açısından çeşitlilik sağlanmış olsa da dengeli bir dağılımın olmadığı ve bazı değerlerin daha derinlemesine ele alınması gerektiği söylenebilir.