Beyin ölümü tanısında yardımcı tanı aracı olarak serebral oksimetre'nin etkinliği ve güvenilirliği

Amaç: Beyin ölümü tanısında yardımcı tanı aracı olarak serebral oksimetre'nin etkinliği ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi ve ileride yapılacak çalışmalara temel oluşturması. Gereç ve Yöntem: Gözlemsel girişimsel çalışma olarak planlanan bu çalışmaya beyin ölümü şüphesi olan ve Organ Transplantasyon-Beyin Ölümü Kurulu tarafından değerlendirilen ve beyin ölümü olsun veya olmasın 18 yaş üstü tüm hastalar çalışma grubunu oluşturmak üzere alındılar. Tüm hastalara NIRS 5100c kullanılarak serebral oksimetre monitörizasyonu en az 6 saat süresince uygulandı ve serebral dokunun oksijen satürasyonu (SbO2) kaydedildi. Yapılan kayıtlardan her bir hasta için SbO2 bazal değerleri, 6 saat sonundaki SbO2 değeri, 6 saatlik takip süresince elde edilen ortalama SbO2 değerleri, 6 saatlik kayıt sırasında tespit edilen en düşük ve en yüksek SbO2 değerleri hesaplanarak kaydedildi. Daha sonra beyin ölümü grubu ile kontrol grubu arasında bu parametreler karşılaştırıldı. Bulgular: 93 hasta çalışmaya uygunluk açısından değerlendirildi ve 53 hasta son analizde değerlendirildi. Bu hastaların 32 tanesi beyin ölümü grubunda iken 21 tanesi kontrol grubunda idi. Beyin ölümü hastalarının ortalama±SD yaşları 54,4±20,6 iken kontrol grubu hastaların ortalama±SD yaşları 67,6±14,2 idi. Her ne kadar beyin ölümü olmayan hastaların bazal SbO2 düzeyleri, beyin ölümü hastalarından nispeten yüksek saptanmış olsa da; hem sağ hem sol lob SbO2 bazal ölçümleri arasındaki fark anlamlı değildi (p=0,064; p=0,17). 6 saat sonunda elde edilen son SbO2 değerlerinde de benzer durum söz konusuydu. Bazal düzeyler ile son SbO2 değerlerinin farkı hesaplanarak bulunan SbO2 azalma miktarı açısından da gruplar arasında fark yoktu. Gruplarda elde edilen maksimum değerler dikkat çekiciydi. Beyin ölümü grubunda sağ lob ve sol lob maksimum SbO2 değerleri; kontrol grubu hastalarından belirgin olarak daha düşüktü (Sağ lob için p=0,015; sol lob için p=0,005). Sağ maksimum SbO2 için belirlenen ROC eğrisi altında kalan alan 0.69±0.07(%95Cl:0.55-0.81) idi (p=0.01). Sol maksimum SbO2 için belirlenen, ROC eğrisi altında kalan alan 0,72±0,07(%95Cl:0,58-0,84) idi (p=0.002). ROC analizi sonuçlarına göre 6 saatlik takip süresinde ulaşılan maksimum SbO2 seviyesi <%50 ise çok büyük ihtimalle bu hastaların beyin ölümü olduğu (+PV=%100), aksine 6 saatlik takip süresinde ulaşılan >%90 maksimum SbO2 seviyeleri hastanın beyin ölümü olmadığının güvenilir bir bulgusu olduğu tespit edildi (-PV=%100). Sonuç: Serebral oksimetre beyin ölümü olan hastaları tespit etmek için tek başına yeterli değildir. Bununla birlikte serebral oksimetre monitörizasyonunda tespit edilen maksimum SbO2 değerlerinin beyin ölümü tanısında kullanılabilme potansiyeli mevcuttur. 6 saatlik serebral oksimetre takibi süresince ulaşılan maksimum SbO2 değeri %90'nın üzerinde olması beyin ölümü tanısını dışlayabilmekte; %50'nin altında gerçekleşen maksimum SbO2 ölçümleri ise beyin ölümü tanısını güçlü bir şekilde desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Beyin ölümü, acil servis, serebral oksimetre, NIRS (Near-infrared Spektroskopi), SbO2 (serebral oksijen saturasyonu)