Beyine hedeflendirilmiş rosuvastatin içeren lipozomal taşıyıcı sistemlerin farelerde oluşturulan beyin hasarının tedavisine etkisinin incelenmesi

Lipozomlar, hücre yapısına benzerliğinden ve aktif maddeleri membranlardan kolayca geçirebilmesinden dolayı, biyolojik membranlar için en iyi taşıyıcı sistemlerden biridir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda, kolesterol düşürücü olarak kullanılan Rosuvastatin (RSV)'nin beyin felci sonrası nöroprotektif etkiye de sahip olduğu belirlenmiştir. RSV'nin hidrofilik yapısından dolayı kan beyin bariyeri geçirgenliğinin az olması nedeniyle, uygun partikül boyutu ve dağılımına sahip yüzeyi modifiye edilmiş lipozomal taşıyıcı sistemlerin, RSV'nin hedef dokuya ulaşımını ve etkinliğini arttıracağı öngörülmüştür. Travmatik beyin hasarı özellikle genç yaş nüfusunda en fazla ölüm ve sakatlık nedeni olmasına rağmen patofizyolojisi ve tedavisi konusunda yapılan çalışmalar henüz yeterli düzeyde değildir. Bu kapsamda klinikte nörodejeneratif hastalıkların tedavisi amacıyla henüz koruyucu bir ilaç geliştirilememiştir. Tez kapsamında farelerde beyin travması sonrası oluşan hasar ve nöroenflamasyon üzerine RSV'nin etkisi araştırılmıştır. Çalışma kapsamında geliştirilen RSV yüklü lipozomların yüzeyi hidrofilik PEG ve hasarlı bölgede eksprese edilen VCAM-1'e spesifik bir ligand ile modifiye edilerek beyine hedeflendirilmeye uygun hale getirilmiştir. Damar içi yolla uygulanan lipozomların etkinliği, beyin travması oluşturulmuş farelerde klasik tedavi uygulamaları ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ön çalışmalar sonucunda optimize edilen L2 formülasyonunun partikül boyutu 95,5 nm ± 0,44, polidispersite indeksi 0,160 ± 0,001, zeta potansiyeli 33,2 mV ± 0,12, enkapsülasyon kapasitesi % 23,2 ± 0,12 olarak tespit edilmiştir. L2 formülasyonu ile hazırlanan floresans madde (kalsein) yüklü lipozom formülasyonu, hedeflendirme peptidi içermeyen lipozom formülasyonuna beyin hasarlı bölgede daha yüksek birikim göstermiştir. Hedeflendirilmiş RSV yüklü lipozom formülasyonu uygulanmış farelerde 24 saat sonunda, beyin hasar alanlarında ve ödem düzeylerinde önemli azalma görülmüştür.