Biçimlendirici değerlendirmenin öğrencilerin akademik başarı, tutum ve öz düzenleme becerilerine etkisi

Biçimlendirici değerlendirme, öğrencilere not vermekten ziyade öğrencilerin öğrenme eksikliklerinin belirlenmesine odaklanan ve buna bağlı olarak öğretimde, geri bildirimin aktif ve sürekli bir şekilde kullanılarak öğrencilerin öğrenmelerinin geliştirilmesi adına öğretimsel düzenlemeler yapılmasını gerektiren bir değerlendirme anlayışıdır. Bu araştırmanın amacı, beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının öğrencilerin akademik başarıları, derse yönelik tutumları ve öz düzenleme becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Karma yöntem desenlerinden ise iç içe desen çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Buna göre, araştırma nitel yöntemin destekleyici olarak kullanıldığı nicel yöntemin baskın olduğu bir çalışmadır. Araştırmanın nicel boyutunda eşitlenmemiş ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma grubu 2014-2015 eğitim öğretim yılında Erzurum'da bir ortaokulun beşinci sınıfında öğrenim gören toplam 45 öğrenci ve uygulamaları gerçekleştiren öğretmenden oluşmaktadır. Okulda var olan sekiz şube içerisinden yansız atama yoluyla biri kontrol, biri de deney grubu olarak belirlenmiştir. Deneysel işlemler, bir eğitim-öğretim yılı olarak 28 hafta süresince gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Sosyal Bilgiler Başarı Testi", "Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Tutum Envanteri", "Öz Düzenleyici Öğrenme Becerileri Ölçeği", "Gözlem Formu" ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde varsayımları test edilerek bağımsız gruplar t testi, tek yönlü kovaryans analizi (ANCOVA) ve çok değişkenli çok yönlü kovaryans analizi (MANCOVA) gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, kontrol grubunda uygulanan düzey belirleyici değerlendirmenin öğrencilerin akademik başarı, derse yönelik tutum ve öz düzenleme becerilerini olumlu yönde geliştirmesine rağmen anlamlı ölçüde artırmadığı belirlenmiştir. Deney grubunda uygulanan biçimlendirici değerlendirmenin ise öğrencilerin akademik başarı, derse yönelik tutum ve öz düzenleme becerilerini anlamlı ölçüde artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Son test puanları açısından biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının yapıldığı deney grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve derse yönelik tutumlarının kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve derse yönelik tutumlarına göre anlamlı ölçüde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin öz düzenleme becerilerinde ise biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının olumlu bir etki yapmasına rağmen deney ve kontrol grubu öğrencileri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmacı tarafından yapılan gözlemler ve öğretmen ile öğrencilerle yapılan görüşmelere göre de biçimlendirici değerlendirme uygulamalarına yönelik bakışın oldukça olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle, biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının ortaokullarda sıklıkla kullanılması ve öğretimde baskın olan değerlendirme anlayışı olarak yer alması gerektiği vurgulanmıştır. Anahtar Sözcükler: Akademik başarı, biçimlendirici değerlendirme, derse yönelik tutum, öz düzenleme