Bir çevresel vergi örneği olarak karbon vergisi: Teori ve uygulama

Literatürde uygulama örnekleri incelendiğinde enerji üretimi ve tüketimi ile ekonomik büyüme arasında etkileşimin varlığı görülmektedir. Ekonomide fosil yakıt kullanımının nispi ağırlığına bağlı olarak yüksek oranda sera gazı salınımına yol açan ve doğal kaynak kullanımında sürdürülebilirlik ilkesini dikkate almayan bir ekonomik büyüme biçimi çevresel sorunlara yol açarak toplumsal refah düzeyi üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır. Söz konusu çevresel sorunların çözümünde karbon vergisi yeşil vergi reformları kapsamında uygulanan piyasa tabanlı ekonomik araçlardan birisidir. Karbon vergileri ekonomik etkinlik, şeffaflık ve uygulama kolaylıkları, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik teşvikler sunmak, yeşil istihdama ve çevre ile dost ekonomik büyümeye yönelik katkılar sağlamak olarak ifade edebileceğimiz avantajlara sahiptir. Belirtilen avantajlarının yanı sıra, politik uygulanabilirlik, uluslararası iş birliği gereksinimi, emisyon azaltımında belirsizlik ve gelir dağılımı üzerindeki muhtemel bozucu etkiler oluşturabilmesi itibariyle karbon vergileri bazı dezavantajlara sahiptir. Bu tez çalışmasında, öncelikle vergileme tekniği açısından karbon vergisinin taşıdığı özellikler ile ilgili teorik temel oluşturulmuştur. Bu bağlamda karbon vergisi tasarımında dikkate alınması gereken ilkelere yer verilerek karbon vergisinin makroekonomik göstergeler üzerindeki muhtemel etkileri ülke uygulama sonuçlarından yararlanılarak incelenmiştir. Sonuç kısmında seçili ülkeler kapsamında dünyada karbon vergisi uygulamaları incelenmiş, söz konusu ülkelerde verginin uygulanmasında ekonomik ve çevresel açıdan başarı ve başarısızlıklara yol açan etkenler tespit edilerek Türkiye'de karbon vergisinin nasıl tasarlanabileceğine ilişkin öneri ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.