Bireylerin Sağlık Anksiyete Düzeyleri ile, Covid-19 Salgını Kontrol Algı Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

ÖZ: Bu araştırmada; bireylerin sağlık anksiyetesi düzeyi ile Covid-19 salgını kontrol algı düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı korelasyonel ve kesitsel olarak planlanan araştırmanın verileri Ocak 2021 – Mayıs 2021 tarihleri arasında online veri toplama yöntemi ile toplanmıştır. Bilinmeyen evren üzerinde çalışılmış, örneklem seçimine gidilmemiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 625 birey oluşturmuştur. Veriler, Birey Tanıtım Formu, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve Covid-19 Salgınını Kontrol Algısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı istatistikler ile Mann Whitney U, Kruskal Wallis H ve Spearman Korelasyon testleri kullanılmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin; yaş ortalaması 32,75±13,01, %51,4’ü 18-30 yaş arasında, %67,2’si kadın, %74,2’si Türkiye’de yaşamakta, %63,2’si bekar, %38,4’ü çalışmayan, %81,1’i üniversite ve üstü eğitimli, %51,5’inin geliri giderine eşit, %84’ünün kronik hastalığı bulunmamakta, % 93,8’i öksürme hijyenine, % 87’si elle göz ve ağıza temas etmemeye dikkat ettiği, % 88’i sadece maske kullandığı, % 85,8’i fiziksel mesafe ve % 89,3’ü el hijyeni kurallarına uyduğunu ifade etmiştir. Bu araştırmaya katılanların Sağlık Anksiyetesi Ölçeği puanları düşük (16,32±7,10), Covid-19 Salgınını Kontrol Algısı Ölçeği puanlarının (33,93±6,14) orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Covid-19 Salgınını Kontrol Algısı ölçeği alt boyutlarından en yüksek puan kaçınılmazlık, ardından sırasıyla kişisel kontrol ve makro kontrol algılarına ait olduğu görülmüştür. Kadın, bekar, çalışmayan, düşük gelirli, kronik hastalığı olan, maske kullanan ve öksürme hijyenine uymayan bireylerin sağlık anksiyetelerinin ve 18-30 yaş, bekar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaşayan, düşük gelirli, kronik hastalığı olmayan bireylerin Covid-19 kontrol algılarının düşük, elle göz ve ağıza temas eden, eldiven ve maske kullanan, fiziksel mesafeye ve el hijyenine uyanların ise yüksek algıya sahip olduğu belirlenmiştir. Covid-19 kontrol algısı ile sağlık anksiyetesi arasında düşük düzeyde negatif yönlü doğrusal bir ilişki olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak araştırmaya katılan bireylerin sağlık anksiyetelerinin yüksek olmadığı, orta düzeyde salgın kontrolü algısına sahip oldukları, hastalanmaktan kaçınmanın zor olduğu, kişisel kontrol algılarının orta düzeyde, dünyada ve ülkede alınan önlemlerin ise yeterli olmadığı algısına sahip oldukları saptanmıştır. Bazı bireysel özelliklerin sağlık anksiyetesi ve Covid-19 kontrol algısını etkilediği görülmüştür. Salgın sürecinde bireylerin salgın tedbirlerine uyumunun yüksek olması, salgının kontrol altına alınmasında temel faktörlerden biridir. Salgın kontrol algısının yönetilebilmesi için hemşirelerin bireysel farklılıkları göz önünde bulundurarak, geniş tabanlı bilgilendirmelerin yapılmasında rol almaları önerilir.