Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 18-49 yaş arası evli kadınların prekonsepsiyonel bakım alma durumlarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu araştırma, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 18–49 yaş arası evli kadınların prekonsepsiyonel bakım ve danışmanlık alma durumlarını belirlemek, bu hizmetin yaygınlık düzeyini ve etkileyen faktörleri değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki çalışma, Antalya ilindeki çeşitli birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran, şu anda gebe olmayan 18–49 yaş arası evli kadınlar üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, çalışmaya katılmayı kabul eden gönüllü bireyler oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda geliştirilen anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Anket, sosyodemografik özellikler, sağlık alışkanlıkları, gebelik öyküsü, prekonsepsiyonel bakım farkındalığı ve hizmet alma durumlarına ilişkin sorulardan oluşmuştur. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi ve uygun durumlarda parametrik veya non-parametrik karşılaştırmalar kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 34,4±8,4 olup, %49,5'i çalışmakta, %77,2'si lise ve üzeri eğitim düzeyine sahiptir. Katılımcıların yalnızca %28,3'ünün gebelik öncesi bakım hakkında bilgi sahibi olduğu, %16,9'unun ise herhangi bir zamanda bu hizmeti aldığı belirlenmiştir. Gebelik öncesi danışmanlık alan kadınların büyük bölümü bu hizmeti kadın doğum uzmanlarından alırken, aile hekimlerinden danışmanlık alma oranı düşüktür. Eğitim düzeyi ve çalışma durumu ile prekonsepsiyonel bakım farkındalığı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p < 0.05). Katılımcıların önemli bir kısmı, prekonsepsiyonel bakımın gerekli olduğunu düşünmekte ancak bu konuda bilgilendirilmediklerini ifade etmiştir. Sonuç: Çalışma, prekonsepsiyonel bakım hizmetlerinden yararlanma oranının düşük olduğunu ve farkındalık düzeyinin yetersiz kaldığını göstermektedir. Birinci basamakta aile hekimlerinin bu alandaki danışmanlık rollerinin güçlendirilmesi, evlilik öncesi ve doğurganlık çağındaki bireylerde bilgilendirme faaliyetlerinin artırılması gerekmektedir. Prekonsepsiyonel bakımın rutin bir birinci basamak hizmeti olarak uygulanması, anne ve bebek sağlığında önemli kazanımlar sağlayacaktır.