BIST 100 endeksi ile VIX, döviz kuru, altın ve Nasdaq Kripto Endeksi arasındaki volatilite bağlantılılığının analizi

Küreselleşme ile birlikte piyasalardaki etkileşim artmış ve yatırımcıların karşı karşıya kaldığı riskler çeşitlenmiş, portföy yönetimi süreçleri daha karmaşık hale gelmiştir. Bu nedenle, finansal piyasalarda riskler, volatilite ve piyasalar arasındaki bağlantılılık düzeylerinin incelenmesi hem teorik hem de uygulamalı açıdan büyük önem taşımaktadır. Çalışmada, Türkiye'nin önde gelen sermaye piyasası göstergesi BIST 100 endeksi ile küresel piyasa risk ölçütleri ve alternatif yatırım araçları olan VIX endeksi, USD ve EURO döviz kurları, ONS altın ve Nasdaq Kripto Endeksi arasındaki volatilite bağlantılılığı ve yayılımı incelenmiştir. Sistematik ve sistematik olmayan riskler çerçevesinde piyasalardaki oynaklıklar analiz edilmiştir. Analizlerde Zamanla Değişen Parametreli Vektör Otoregresif (TVP-VAR) modeli kullanılmıştır. Dinamik ikili bağlantılılık bulgularına göre, NCI'nin son dönemlerde BIST ile bağlantılılığının arttığını ortaya koymaktadır. Bu durum, kripto paraların alternatif ve bağımsız yatırım aracı olma özelliğini giderek kaybettiğini ve geleneksel finansal piyasalarla daha bütünleşik hareket etmeye başladığını göstermektedir. Özellikle tüm dönemlerde volatilite alıcısı olmasına karşın, son dönemde NCI'nın BIST100 üzerinde volatilite yayan bir aktör haline gelmeye başladığı saptanmıştır. Buna göre, kripto paraların son dönemde BIST ile olan bağlantılılığının arttığını ve geleneksel finansal piyasalarla daha bütünleşik hareket etmeye başladığını göstermektedir. Değişkenler arasındaki toplam bağlantılılığın en yüksek düzeyde seyrettiği dönemin pandemi sonrası dönem olduğu saptanmıştır. Bu dönem sonrasında toplam bağlantılıklarda azalmalar görülmeye başlanmıştır. Genel olarak değişkenlerde bağlantılılık düzeyinde düşüşler gözlemlenmesi, değişkenlerin daha bağımsız hareket etmeye başladığını göstermektedir. Değişkenler arasındaki volatilite bağlantılıklarının durağan olduğu dönemlerde ise, ekonomi politikalarının daha istikrarlı hareket ettiği, küresel risk algısını yansıtan VIX endeksinin düşük seviyelerde seyrettiği ve bu bağlamda volatilite yayılımını bu dönemlerde sınırlı olduğu saptanmıştır. Belirsizliğin arttığı dönemlerde, riskli varlıklarda volatilitenin artması ile yatırımcılar bu varlıklardan çıkarak güvenli liman olarak görülen altına yöneldikleri ve bu durumun altın piyasasına doğru bir volatilite transferine yol açtığı saptanmıştır.