BİST 30 şirketlerinin finansal tablolarının TMS 37 karşılıklar, koşullu yükümlülük ve koşullu varlıklar standardı kapsamında incelenmesi

Tam set TMS/ TFRS'ye tabi işletmelerin TMS 37 Karşılıklar, Koşullu Yükümlülükler ve Koşullu Varlıklar standardı kapsamındaki raporlamaları finansal tablo kullanıcılarının işletmenin gelecekte ortaya çıkması muhtemel yükümlülükleri ve varlıkları hakkında sağlıklı değerlendirme yapabilmeleri noktasında büyük önem arz etmektedir. Özellikle karşılık ve koşullu yükümlülüklerin işletme için ileride risk doğurabileceği durumu göz önünde bulundurulduğunda bu kalemlerin gerçeğe uygun sunumunun işletmenin sürekliliğinin değerlendirilmesi açısından gereklilik arz ettiği değerlendirilmektedir. Türkiye'de bağımsız denetçi raporlarında karşılıklara kilit denetim konuları arasında sıklıkla yer verilmesi konunun ne denli önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'de işlem hacmi ve piyasa değeri en yüksek olan 30 şirketin yer aldığı 2018 BİST 30 endeksine dâhil işletmelerin finansal tablolarında TMS 37'nin kapsamını oluşturan karşılık, koşullu yükümlülük ve koşullu varlıklara ilişkin olarak sunmuş oldukları bilgilerin analizini hedefleyen bu çalışmada, bu işletmelerin 2014-2018 yılları arası finansal tablolarından hareketle TMS 37 kapsamındaki raporlamaları detaylı olarak incelenmiştir. Bu kapsamda araştırmada söz konusu şirketlerin finansal tablolarında karşılıkların hangi başlıklar altında raporlandığı, şirketlerin finansal tablolarında hangi tür karşılıklara daha çok yer verildiği, sektörel olarak finansal tablolarda hangi karşılık türlerine daha fazla yer verildiği, şirketlerin bağımsız denetim şirketi değişikliklerinin karşılıklara ilişkin raporlamalarında değişikliğe neden olup olmadığı, şirketlerin koşullu yükümlülüklere ve koşullu varlıklara ilişkin olarak finansal tablo dipnotlarında yer verdikleri bilgilere yer verilmiştir. Şirketlerin finansal tablolarının incelenmesi sonucunda şirketlerin TMS 37 çerçevesinde en çok yer verdiği karşılık kalemlerinin garanti karşılıkları, dava karşılıkları, genel karşılıklar, maliyet karşılıkları ve diğer karşılıklar olduğu görülmüştür. Araştırma kapsamındaki şirketlerin koşullu yükümlülüklere ilişkin olarak finansal tablolarında, işletme aleyhine açılan davalar ile verilen teminatlar kalemlerine sıklıkla yer verdiği, koşullu varlıklara ilişkin olarak ise finansal tablolarda en çok yer verilen kalemlerin alınan teminatlar ile işletme lehine açılan davalar olduğu tespit edilmiştir.