Böbrek nakli hastalarındaki BK virüs enfeksiyonunda immünsupresyon tedavisine mTOR (Mammalian target of rapamycin) inhibitörlerinin eklenmesinin etkisi

Böbrek nakli hastalarında BK virüs (BKV) enfeksiyonu sıklığı son yıllarda giderek artmış olup BK virüs nefropatisi (BKVN), greft fonksiyonu ve greft sağkalımı açısından günümüzde önemli bir problemdir. BKV enfeksiyonunun tedavisinde en etkin yöntem tarama yöntemleri ile viral replikasyonun erken saptanarak immünsupresyonun azaltılmasıdır. Ancak immünsupresif tedavinin hızlı azaltılması akut rejeksiyon riski oluşturabileceğinden dikkatli olunmalıdır. Son yıllarda BK viremi ve BKVN saptanan hastaların immünsupresif tedavilerinin mTOR inhibitörü ile değiştirilmesinin, viremiyi azaltıp greft sağkalımını arttırdığına dair yayınlar mevcuttur. Bu çalışmada BK viremisi saptanan hastaların immünsupresyon tedavisine mTOR inhibitörlerinin eklenmesinin; BK viremi ve BKVN seyrine olan etkisinin retrospektif olarak incelenmesi, elde edilecek sonuçların gelecekte uygulanacak tedavi protokolleri açısından yol gösterici olması amaçlanmıştır. Ocak 2010 ile Haziran 2019 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi'nde böbrek nakli yapılan ve sonrasında takip edilen 2028 hastanın kayıtları incelenerek BK viremi saptanan 86 hasta çalışmaya alındı. Hastane bilgi yönetim sistemi olan MİA-MED üzerinden ve organ nakli takip dosyaları üzerinden hastaların nakil öncesi döneme ait bilgilerine ve mevcut bilgilerine ulaşılarak kaydedildi. Çalışmaya alınan hastaların verileri, BK viremi saptanması sonrasında uygulanan immünsupresif tedavi protokollerine göre TAC+EVL+KS / TAC+MMF(%50)+KS / TAC+KS (sırasıyla n=51, n=27, n=8) şeklinde 3 gruba ayrılarak gruplar arasında karşılaştırmalı olarak analiz edildi. Tedavi grupları arasında yaş, cinsiyet, KBH etyolojisi gibi demografik veriler açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). BKV kopya sayılarına göre belirlenen tedavi yanıtları incelendiğinde TAC+EVL+KS alan hasta grubunda "tam yanıt" oranının diğer tedavi gruplarına göre daha düşük olduğu (sırasıyla %25,5, %51,9, %87,5), "kısmi yanıt" oranlarının TAC+MMF(%50)+KS alan hasta grubuyla kısmen benzer olduğu (sırasıyla %37,3, %29,6), "tedaviye yanıtsız" hasta oranının ise TAC+EVL+KS alan hasta grubunda diğer tedavi gruplarına göre daha yüksek olduğu görüldü (sırasıyla %37,3, %18,5, %12,5) (p<0,05). BKV titreleri gruplar arası karşılaştırmalı değerlendirildiğinde TAC+EVL+KS verilen hasta grubunda diğer tedavi gruplarına göre yüksek olarak saptandı (p<0,05). Bu farklılığın TAC+EVL+KS verilen grupta tanı anındaki BKV titrelerinin de belirgin yüksek olmasına bağlı ortaya çıktığı düşünüldü. BKV kopya sayılarına göre "tedaviye yanıtsız" olarak belirlenen hastalar ayrıca değerlendirildiğinde; BKV titrelerinin tedavi grupları arasında anlamlı farklılık göstermediği görüldü (p>0,05). Ek olarak 12 aylık takip sürecinde BKV titrelerinin zamana bağlı değişimi her bir tedavi grubu için ayrı ayrı değerlendirildiğinde TAC+EVL+KS verilen grup da dahil olmak üzere tüm tedavi gruplarında BKV titrelerinde istatistiksel açıdan anlamlı düşüş olduğu saptandı (p<0,05). Serum kreatinin değerlerine göre belirlenen tedavi yanıt oranlarına bakıldığında TAC+EVL+KS ile TAC+MMF(%50)+KS verilen gruplar arası sonuçlar benzer iken (p>0,05); TAC+KS verilen grupta "tedaviye yanıtlı" hasta oranı anlamlı olarak düşük bulundu (sırasıyla %88,2, %85,2, %50,0) (p<0,05). Çalışmamızın tek merkezli ve retrospektif dizaynda olması, incelenen hasta sayısının az olması, tedavi grupları arasında hasta sayılarının homojen dağılıma sahip olmaması ve BK viremi saptanması sonrasında takip süresinin 12 ay ile sınırlı olması çalışmamızın kısıtlılıkları olarak sayılabilir. Çalışmamızın sonuçları değerlendirildiğinde böbrek nakli hastalarındaki BK virüs enfeksiyonunda immünsupresyon tedavisine mTOR inhibitörlerinin eklenmesinin etkili ve güvenli bir tedavi alternatifi olabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu konuda daha güçlü veriler ve analizlerle değerlendirilmesi açısından daha fazla hasta ile yapılacak randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Böbrek Nakli, BK Virüs, BK Virüs Nefropatisi, BKVN, mTOR İnhibitörleri, Everolimus