Negotıatıng archeology and urbanızatıon at Bodrum peninsula

Arkeolojik miras geçmişten geleceğe devam eden sürecin yenilenemez parçalarıdır. Buna karşın, Türkiye'de turizm sektörü 1980'lerden itibaren hızla gelişmiş ve dolayısıyla özellikle kıyı bölgelerinde hızlı kentleşmeye yol açmıştır. Bu sebeple, çalışmada turizm destinasyonlarında hızla artan kentleşmenin arkeolojik alanlar üzerindeki baskısı geniş perspektiften incelenerek, erken tedbir oluşturmak amaçlamaktadır. Tez kapsamında, turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu Bodrum yarımadası örnek alan olarak incelenmiştir. Arkeolojik alanları bulunduğu bağlamda üst ölçekten değerlendirilebilmesi için, Bodrum yarımadası kültürel peyzajıyla birlikte ele alınmıştır. Bodrum yarımadasının coğrafyası (topoğrafya, yer örtüsü, toprak ve su verileri), yapılı çevresi (yerleşim alanları, ulaşım ağı ve arazi kullanımı) ve sit alanları QGIS programı kullanılarak katmanlar halinde birleştirilmiştir. Oluşturulan katmanlar çeşitli varyasyonlarda bir araya getirilerek kültürel peyzajın arkeolojik alanlarla olan ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, yarımadanın 1985-2022 yılları arası kentleşme süreci Google Earth kullanılarak haritalaştırılmıştır. Oluşturulan haritaya arkeolojik sit katmanı eklenerek, kentleşme bölgelerinde bulunan arkeolojik alanlar tespit edilmiştir. Yapılan çalışma doğrultusunda, son yıllarda kentleşmenin en çok arttığı bölgelerden birinde yer olan Myndos antik kenti (Gümüşlük mahallesi) ve yakın çevresinde (Peksimet mahallesi) arazi incelemesi yapılmıştır. Muğla Kültür Envanteri kullanılarak hazırlanan envanter listesi Gümüşlük ve Peksimet mahalleleri için haritalaştırılmıştır. Gümüşlük ve Peksimet mahallelerinin arazi kullanımı, kentleşme süreci ve arkeolojik alanların güncel koruma durumları; bölgede turizm gelişmelerine bağlı kentleşmenin hızla sürdüğünü göstermiştir. Öte yandan, arkeolojik alanların korunamadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, turizm destinasyonlarında koruma-kullanım dengesini sağlamak amacıyla kavramsal bir öneri geliştirilmiştir. Antik kent çevrelerinde yoğunlaşacak şekilde, Gümüşlük ve Peksimet mahallelerinin sürdürülebilir gelişimi için "tampon bölge" ve "yavaş turizm" yaklaşımlar kavramsal bir öneri olarak sunulmuştur.