Determination of ecological features of the freshwater ostracoda (Crustacea) in Bolu region (Turkey)

Bu çalısmada Bolu iline baglı 9 ilçeden rasgele seçilen 144 farklı sucul ortamdan Haziran-Agustos 2006 tarihleri arasında örnekleme yapılmıstır. Çalısma alanı seçilirken, genel bir dagılım göstermesi amacıyla, degisik özelliklere sahip noktaların belirlenmesine özen gösterildi. Bu yüzden yalak, kaynak, birikinti, akarsu, göl, gölet gibi farklı ekolojik özellikler içeren istasyonlar çalısma alanının içinde yer almaktadır. Toplam 21 cinse ait 41 taksa ( Psychrodromus olivaceus, Ps. fontinalis, Candona neglecta, C. candida, C. weltneri, C. sanociensis, C. lactea, Pseudocandona compressa, Pse. albicans, Pse. cf. semicognita, Fabaeformiscandona fabaeformis, F. cf. breuili, F. balatonica, F. brevicornis, F. protzi, F. latens, Schellencandona cf. belgica, Heterocypris incongruens, H. salina, H. rotundata, Ilyocypris bradyi, I. gibba, I. getica, I. inermis, Herpetocypris chevreuxi, Hr. reptans, Hr. brevicaudata, Potamocypris villosa, P. similis, P. fulva, P. smaragdina, Cypridopsis vidua, Cypria ophthalmica, Scottia pseudobrowniana, Prionocypris zenkeri, Trajancypris serrata, Cyclocypris laevis, Eucypris virens, Physocypria kraepelini, Cavernocypris sp., Darwinula aff. stevensoni) tanımlanmıstır. Bu türler arasında, I. inermis'in biseksüel populasyonuna literatürde ilk defa rastlanırken, 12 tür ise (C. weltneri, C. sanociensis, C. lactea, F. cf. breuili, F. balatonica, F. brevicornis, F. protzi, F. latens, Schellencandona cf. belgica, Pse. cf. semicognita, P. similis, P. smaragdina) Türkiye ostrakot faunası için ilk kayıttır. Bunlardan Schellencandona ise Türkiye için yeni kayıt bir cinstir. Ayrıca 6 türe ise (Herpetocypris brevicaudata, Cyclocypris laevis, Ilyocypris getica, Trajancypris serrata, Potamocypris fulva, Psychrodromus fontinalis) Türkiye'de ikinci defa rastlanmıstır. Bu çalısmada tanımlanan 17 tür (C. weltneri, C. sanociensis, C. lactea, F. cf. breuili, F. balatonica, F. brevicornis, F. protzi, F. latens, Schellencandona cf. belgica, Pse. cf. ssemicognita, Hr. brevicaudata, H. salina, H. rotundata, P. similis, P. smaragdina, Cyclocypris laevis, Trajancypris serrata) Bolu bölgesi için yeni kayıttır. Agırlıksız Basit Çift Grup Ortalama Analizi (Unweighted Pair Group Mean Averages) (UPGMA) sonuçlarına göre 11 tür 5 gurupta bulundukları istasyonlara göre akrabalık benzerlikleri göstermistir. Dokuz ilçe arasındaki tür dagılımına göre Yeniçaga-Göynük arasındaki tür benzerligi %75 olurken, en az benzerlik gösteren ilçeler ise %20 benzerlik oranı ile Seben ve Merkez ilçeleridir. Çevresel degiskenlerden çözünmüs oksijen, su sıcaklıgı ve redoks potansiyeli basta olmak üzere en fazla tolerans seviyesi yüksek olan tür H. incongruens bulunurken, pH degismelerine toleransı en fazla olan tür ise yine baska bir kozmopolitan tür olan C. candida'dır. En azından Holarktik bölge için kozmopolitan bir dagılım gösteren Hr. chevreuxi ise elektriksel iletkenlige karsı tolaransı en yüksek olan tür olarak bulunmustur. Bu sonuçlar genel anlamda kozmopolitan türlerin tolerans seviyelerinin yüksek oldugunu savunan görüsü desteklemektedir. Tür ve çevresel degiskenler arasındaki iliskilerin Spearman Korelasyon Analiz sonuçlarına göre iki tür (Pro. zenkeri, Ps. fontinalis) pH ile negatif bir iliski gösterirken, aynı türler redoks potansiyeli (SHE) ile pozitif bir iliski göstermistir. Türler arasında sadece C. candida ve Ps. olivaceus elektrik iletkenligi ile önemli pozitif iliski ifade etmistir. Bunun dısında bazı türlerin aralarındaki korelasyonda istatistik açıdan önemli oldugu görülürken, çevresel degiskenlerin kendi aralarındaki iliski de (örn., pH ? redoks potansiyeli) beklenen seviyelerde bulunmustur. Çok Yönlü Baglantılı Uyum Analizi'nin (Canonical correspondence analysis, (CCA)) ilk ekseni türler ile çevresel degiskenler arasındaki iliskinin %52 kadarını (%4,3lük bir hata ile) açıklayabilmistir. Buna göre türler üzerinde en etkin bes degisken sırasıyla sıcaklık, redoks potansiyeli, çözünmüs oksijen, pH ve elektriksel iletkenliktir. Bu sonuçlar genel anlamda ET ve Spearman korelasyon sonuçlarıyla uyum göstermistir. Anahtar Kelimeler: Ostrakoda, Ekoloji, Tolerans ve Optimum, ET, Bolu