Determination of biological activities (antibacterial, antioxidant and antiproliferative) of some lichen species collected from Bolu and HPLC analysis of some lichen metabolites

Likenler, alg ve mantarların birleşimiyle oluşan simbiyotik organizmalardır. Çeşitli türleri, çağlar boyunca mide hastalıkları, şeker hastalığı, bronşit ve cilt hastalıkları tedavisinde kullanılmıştır. Mevcut tezin amacı, on üç farklı liken türünün (Ramalina fraxinea, Ramalina farinacea, Bryoria capillaris, Evernia prunastri, Ramalina fastigiata, Evernia divaricata, Anapthycia cilliaris, Pseudoevernia furfuracea, Lobaria pulmonaria, Platismatia glauca, Cetraria islandica, Letharia vulpina ve Usnea florida) biyolojik aktivitelerini (antibakteriyel, antioksidant ve antiprolifereatif) ve kimyasal içeriklerini araştırmaktır. Likenlerin antibakteriyel etkileri disk difüzyon yöntemi (Kirby-Bauer) ile değerlendirilmiştir. R. fraxinea' nın metanol özütü, 8 farklı bakteri üzerinde gösterdiği 9.5-30.5 mm aralığındaki inhibisyon çapıyla en yüksek etkiyi sergilemiştir. Antioxidant aktivite değerlendirmesi için DPPH serbest radikali giderme, toplam fenol ve toplam flavonoit testleri kullanılmıştır. P.furfuracea, en yüksek DPPH aktivitesini göstermiştir (81.1%). En yüksek toplam fenol ve flavonoid içeriğine B. capillaris'in sahip olduğu belirlenmiştir (sırasıyla 163.3 ve 154.5 mg CE/g kuru ağırlık). Altı farklı liken türünün MCF-7 (insan meme kanseri) ve HepG2/C3A (karaciğer kanseri) üzerindeki antiproliferatif aktiviteleri MTT assay ile belirlenmiştir. Örneklerin sadece aseton özütleri HepG2/C3A hücresine karşı etki göstermiştir. L.pulmonaria, 90.2±1.2 μg/mL IC50 değeriyle en yüksek antiproliferatif etkiyi sergilemiştir. Son olarak, likenlerin bazı sekonder metabolit içerikleri, kullanılan standartlarla (usnik asit, stiktik asit, evernik asit, fumarprotosetrarik asit ve atranorin) HPLC aracılığıyla karşılaştırılmıştır. Stiktik asit çoğunlukla L. pulmonaria da görülürken, fumarprotosetrarik asit sadece C. islandica' da bulunmaktadır. U. florida en yüksek usnik asit içeriğine, E. prunastri ise en yüksek evernik asit içeriğine sahiptir. En fazla Atranorin P. furfuracea' da tespit edilmiştir. Örneklerde bulunan 14 farklı lichen maddesi de, literatürde belirtilen UV spectrumları karşılaştırılarak tanımlanmıştır.