Bolu ili birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları konusundaki farkındalık durumu ve bakış açısı

Amaç: Günümüzde 18 yaşına kadar olan herkes çocuk sayılmaktadır. Çocuk hakları ise evrensel geçerliliği olan geniş bir kavramdır. Bu çalışmanın amacı, Bolu ilindeki birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları konusundaki farkındalık düzeyi ve bakış açısını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmanın evrenini Bolu ili birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışmakta olan 442 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan soru formu beş bölümden oluşmakta olup, birinci bölüm sosyodemografik özellikler, ikinci bölüm geçmişte yaşananları sorgulayan sorular, üçüncü bölüm çocuk hakları konusundaki farkındalık ve bilgi düzeyini ölçen sorular, dördüncü bölüm katılımcıların çocuk haklarına ilişkin davranışları ile ilgili önermeler ve beşinci bölüm Yasemin Karaman Kepenekci tarafından geliştirilen Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeğinden oluşmaktadır. Veriler gözlem altında anket yöntemiyle toplanmıştır. İstatistiksel analizde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, Fisher'ın kesin ki-kare testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma için gerekli izin ve etik onay alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların %69,4'ü kadın, %71,9'u evlidir; %62,6'sı çocuk sahibi ve %32,6'sı meslek yaşamı boyunca çocuklarla ilişkili bir bölümde çalışmıştır. Kadınlar erkeklere göre, aile sağlığı merkezinde çalışanlar, diğer birimlerde çalışanlara göre ve daha önce çocuklarla ilgili bir bölümde çalışanlar çalışmayanlara göre Çocuk Hakları Sözleşmesini daha fazla duymuştur. Hekimler hekim dışı sağlık çalışanlarına göre Türkiye'nin sözleşmeyi imzalandığını daha fazla bilmektedir. Çocuk sahibi olanlar olmayanlara göre çocuk haklarına dair mevzuatı daha çok bilmekte olup; çocuk hakları konusunda daha fazla bilgiye sahiptirler. Kadınlar erkeklere göre, hekim dışı sağlık çalışanları hekimlere göre çocuk hakları konusunda eğitim almanın fayda sağlayacağını daha fazla düşünmektedir. Geniş ailede yetişenlerin çocuk haklarına ilişkin tutum ölçeği puanı çekirdek ailede yetişenlere göre daha yüksektir. Meslekte çalışmaktan memnun olma arttıkça çocuk haklarına ilişkin davranış puanı artmaktadır. Sonuç: Birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları ve çocuk hakları mevzuatı konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı söylenebilir. Birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları konusunda eğitilmesi gerekmektedir. Bu eğitimin anaokulundan başlayarak tüm öğrenim hayatı boyunca verilmesi, daha sonra da bilgilerin meslek içi eğitimlerle pekiştirilmesi uygun olacaktır.