Bolu ilinde yetişen böğürtlen genetik kaynaklarının agromorfolojik, primer ve sekonder biyokimyasal özelliklerinin karakterizasyonu

Yapılan bu araştırmada, Bolu ilinde yetişen böğürtlen genotiplerinin agromorfolojik, fizikokimyasal özellikleri ile primer ve sekonder metabolit içerikleri detaylı bir şekilde incelenmiş ve genotip bazında farklılıklar tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen iki yıllık ortalama verilere göre genotiplerin meyve ağırlıkları 2,42 g (14BL06) ile 0,51 g (14ME78) arasında belirlenmiştir. Suda çözünen kuru madde (SÇKM) değerleri %16,33 (14MU57) ile %8,30 (14BL15) arasında değişmiştir. Tüm genotiplerde diken varlığı gözlenirken, diken miktarı genotipler arasında değişkenlik göstermiştir. İncelenen böğürtlen genotipleri arasında 14GY88, 14ME71 ve 14ME77 genotipleri fenolik bileşik içerikleri açısından ümit var olarak tespit edilmiştir. Bu genotipler özellikle kateşin, gallik asit ve rutin açısından zengin içeriklere sahip olduğu belirlenmiştir. Organik asit miktarlarının dağılımında, sitrik ve süksinik asit miktarında 14ME77, malik asit miktarında 14BL46 ve oksalik asit miktarında ise 14GY88 genotiplerinin öne çıktığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, fumarik asit miktarında 14GY102 ve C vitamini yönünden 14MU59 genotiplerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Antioksidan kapasiteleri yüksek bulunan genotipler 14BL16, 14ME77, 14BL04 ve 14GY91 olarak belirlenmiştir. Böğürtlen genotiplerinin en yüksek toplam fenolik ve toplam antosiyanin miktarı 14BL42, toplam antioksidan kapasitesi 14BL16, toplam monomerik antosiyanin miktarı ise 14BL04 genotiplerinde belirlenmiştir. Yapılan bu araştırmada fenolik bileşikler, organik asitler, antioksidan kapasitesi ve agromorfolojik özellikler açısından 14BL06, 14GY88, 14ME71, 14BL46, 14GY102 ,14MU59, 14BL16, 14ME77 ve 14BL04 genotiplerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Belirlenen ümit verici genotipler gelecekteki ıslah programları için önemli bir referans görevi görecektir. Ayrıca mevcut genetik kaynakların korunması, yeni materyallerin tanıtılması, fenolik bileşikler ve antioksidan kapasite gibi özellikleri konusunda daha derinlemesine araştırmaların yapılması önerilmektedir. Bu çalışma, Bolu ilinde yetiştirilen böğürtlen genotiplerinin genetik çeşitliliğine ve biyokimyasal özelliklerine önemli katkı sağlamakta, böğürtlen yetiştiriciliği ve genetik ıslah alanında etkin çalışmaların önünü açmaktadır.