Bolu Sancağı Dörtdivan Kazası Müslim Nüfus Defteri H.1256 / M.1841 (Transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti geniş coğrafyalara yayılmış köklü bir devlettir. Bunun sonucu olarak elde edilen ürünler, araziler ve hayvanlar belli bir sayıma tabi tutulmuştur. Kayıt tutulmaya Tahrir Defterleri ile başlanmış sırasıyla Avarız kayıtları, Temettuat Defterleri ile devam etmiştir. Bu sayımlar genellikle arazileri ve vergileri tespit etmek üzere yapılmış fakat bölgenin yapısı hakkında detaylı bilgi vermede eksik kalmıştır. Bu sebeple Osmanlı Devleti'nde 15. ve 16. yüzyıllarda belirli aralıklarla tahrir sayımı yapılmaya başlanmıştır. Sonrasında yapılan sayımlarda da yalnızca erkek nüfus dikkate alınmıştır. Burada amaç askere gidecek ve vergi verecek kişileri tespit etmektir. Nüfus sayımlarına kadın nüfus dahil edilmediği için bölgelerle ilgili tam bir sayıya ulaşmak mümkün değildir. Elde edilen verilerin yetersiz kalması ile Osmanlı Devleti'nde modern anlamda ilk nüfus sayımı 1831 yılında Sultan II. Mahmut zamanında yapılmıştır. Modern nüfus sayımlarıyla birlikte dönemler ile ilgili daha kapsamlı bilgiler elde edilmeye başlanmıştır. Transkript ve değerlendirmesini yapmış olduğumuz Hicri 1256/ Miladi 1841 tarihli 702 numaralı Dörtdivan Kazası Nüfus Defteri bölgedeki Müslüman nüfus hakkında bilgi vermektedir. ANAHTAR KELİMELER: Bolu Sancağı, Dörtdivan Kazası, Nüfus Defteri, Demografik Yapı