Borçlunun haline münasip evinin haczedilmezliği (Meskeniyet) şikayeti

Cebri icra hukuku, borçlunun borcunu rızası ile ödememesi sonucu, alacaklının icra dairesine başvurusu ile devreye giren ve gerektiğinde devlet gücüyle borçluya karşı zor kullanmayı da içeren hukuk dalıdır. Kural olarak borçlu, borcundan dolayı tüm mal, hak ve alacaklarıyla sorumludur. Ancak icra hukuku, alacaklı, borçlu ve üçüncü kişilerin menfaatlerini gözeterek aralarında denge kurmalıdır. Borçlunun tüm malvarlığının haczedilip satılarak topluma muhtaç hale getirilmemesi, insan onuruna yakışır şekilde borçlunun ve ailesinin menfaatinin korunması amacıyla haciz konusunda çeşitli sınırlamalar getirilmiştir. Borçlunun sosyal ve ekonomik koşulları göz önünde bulundurularak, borçlunun bazı mal ve haklarının haczedilemeyeceği düzenlenmiş olup borçlu ile ailesinin topluma muhtaç hale gelmemesi, yaşamsal faaliyetlerini ve ekonomik varlığını sürdürebilmesi amaçlanmıştır. İcra ve İflas Kanunu'nda, borçluya ait bazı mal ve hakların haczedilemeyeceği 82 ve 83. maddelerinde düzenlenmiştir. İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinde borçlunun tamamen haczedilmeyen mal ve hakları, 83. maddesinde ise kısmen haczedilmeyen mal ve hakları düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler arasında borçlunun ve ailesinin topluma muhtaç hale gelmesini engelleyen ve alacaklının mülkiyet hakkı ile borçlu ve ailesinin barınma hakkı arasındaki dengenin kurulmasını sağlayan en önemli düzenleme, İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinin ilk fıkrasının 12. bendinde yer alan, borçlunun ve ailesinin yaşamsal faaliyetinin merkezi olan borçlunun haline münasip evidir. Çalışma konumuzun esasını borçlunun haline münasip evi oluşturmaktadır. Borçlunun haline münasip evinin haczedilmesi halinde, icra mahkemesi nezdinde şikayet yoluna başvurularak haciz işleminin iptali talep edilebilir. Bu bağlamda şikayet yoluna başvuran kişilerin kapsamı, meskeniyet şikayetine başvuru süresi, icra mahkemesi tarafından görevlendirilen bilirkişilerin niteliği ve dikkate alınması gerekli olan hususlar borçlunun haline münasip evine ilişkin iç hukuk mevzuatı, doktrin ve Yargıtay kararları kapsamında incelenmiştir.