Borsa İstanbul imalat sanayi sektörü işletmelerinde finansal başarısızlığın belirleyicileri

Finansal başarısızlık, bir işletmenin borç ödeme kapasitesinin zayıflaması, mali yapısının bozulması, karlılığının azalması, likidite sıkıntısı yaşaması ve varlıklarının finansal yükümlülüklerini karşılamada yetersiz kalması sonucunda işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli kaynakları sağlayamaması durumudur. İşletmelerde finansal başarısızlık, iflas, tasfiye veya faaliyetlerin kısıtlanması gibi sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle finansal başarısızlığın erken dönemde tespit edilmesi hem işletme yönetimi hem de yatırımcılar için kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda finansal başarısızlık göstergeleri ve bu göstergeleri etkileyen unsurların analiz edilmesi, finansal piyasalarda daha sağlıklı ve doğru kararlar alınmasına katkı sağlamaktadır. Çalışmanın amacı, 2014-2023 yılları arasında Borsa İstanbul imalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların finansal başarısızlığını etkileyen faktörleri tespit etmektir. Finansal başarısızlığın belirlenmesinde bağımlı değişken olarak Altman Z skor ve Springate S skor modelleri kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler olarak Beneish M skoru, yatırılan sermaye getirisi (ROIC), kullanılan sermayenin getirisi (ROCE), aktif karlılık oranı (ROA), özkaynak karlılık oranı (ROE), piyasa değeri/defter değeri (PD/DD), fiyat/kazanç oranı (F/K), firma büyüklüğü, kaldıraç oranı, duran varlık oranı ve aktif devir hızı gibi finansal oranlar modele dahil edilmiş ve panel veri regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca karlılığı yüksek olan firmalar için her iki model kapsamında ayrı analizler yürütülmüştür. Bunun yanı sıra firmalar, Altman Z skoruna göre "başarılı", "belirsiz" ve "başarısız" olmak üzere üç gruba; Springate S skoruna göre ise "başarılı" ve "başarısız" olarak iki gruba ayrılmış ve her grup için ayrı regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Tüm regresyon analizleri sonucunda, Beneish M skor değişkeni dışındaki tüm değişkenlerin firmaların finansal başarısızlık durumları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkiler ortaya koyduğunu göstermektedir.