Bortemperlenmiş küresel grafitli dökme demirin mekanik özellikleri ve aşınma davranışının araştırılması

Bu çalışmada, bortemperlenmiş alaşımsız küresel grafitli dökme demirin mekaniközellikleri ve aşınma davranışları araştırılmıştır. Bortemperleme 900 ºC 'de 1, 3ve 5 saat katı ortamda borlamayı takiben 300, 350 ve 450 ºC sıcaklıklardaki tuzbanyosunda 60 dakika tutularak gerçekleştirilmiştir. Temperleme işlemini takibennumuneler oda sıcaklığında soğutulmuş ve bol su ile yıkanarak kurutulmuştur.Bortemperlenmiş numunelerin mikroyapı karekterisyonları optik mikroskop ve X-ışını difraksiyon analizi ile incelenmiştir. Borür tabakasının kalınlığı ve yüzeydenmatrise kadar olan sertlik değişimi tespit edilmiştir. Ayrıca, bortemperlenmişnumuneler çekme, darbe, sertlik gibi çeşitli mekanik testlere tabi tutulmuştur.Aşınma deneylerinde, bilye-disk metodu kullanılmış, deneyler yağlamasızortamda ve oda sıcaklığında yapılmıştır. Deneyler 10 N yük altında ve 0,3 m/skayma hızında gerçekleştirilmiştir. Sürtünme kuvveti bir yük ölçer (loadcell)yardımıyla ölçülmüş ve deneyler esnasında sürtünme katsayısı olarakkaydedilmiştir. Aşınma izleri optik mikroskop ile incelenmiş, aşınma hacmi vehızı yüzey profilometre cihazı yardımıyla hesaplanmıştır.Optimum özellikler bortemperleme ısıl işlemiyle elde edilmiştir. Bortemperleme,küresel garfitli dökme demire borlamadan daha yüksek darbe tokluğu veöstemperlemeden daha yüksek yüzey sertliği kazandırmıştır. Bortemperlenenküresel grafitli dökme demir, borlanan ve östemperlenen numunelere göre dahadüşük sürtünme katsayısı ve aşınma hızı göstermiştir.