Boya üretim fabrikasının yangın güvenliği ve Fine-Kinney analiz metodu ile yangın riskinin değerlendirilmesi

Yakıt ve oksidan kimyasal bir reaksiyona girdiğinde yanma meydana gelir. Yanma sonrasında ısı, ışık ve duman açığa çıkar. Yanma kontrolden çıktığında buna yangın denir. Yangının nedenleri genellikle cehalet, dikkatsizlik/ihmal, pervasızlık, sıçrama (çevredeki yangından yayılma), sabotaj, doğal olaylar ve kazalardır. Yangın, yangın tetrahedronunun herhangi bir elemanı çıkarılarak söndürülebilir. Yangın aşağıdakilerden herhangi biriyle söndürülebilir: • Gaz beslemesini kapatmak, yani yakıt kaynağını ortadan kaldırmak, • Alevi tamamen örtmek, yanma sırasında hem mevcut oksidanı (havadaki oksijen) kullanmak hem de alevin etrafındaki alandan CO2'yi uzaklaştırmak, • Mevcut oksidanı değiştirerek alevi söndüren karbondioksit gibi inert bir gaz uygulamak, • Yangından ısıyı, yangının üretebileceğinden daha hızlı uzaklaştıran su uygulamak (benzer şekilde, aleve sertçe üflemek, aynı amaçla, yakıt kaynağından zaten yanan gazdan ısıyı uzaklaştırır), • Aleve Halon gibi geciktirici bir kimyasal uygulamak (bazı ülkelerde 2023 itibarıyla büyük ölçüde yasaklanmıştır), bu da yanma hızı zincirleme reaksiyonu sürdüremeyecek kadar yavaşlayana kadar kimyasal reaksiyonun kendisini geciktirir. Çağdaş boyalar ve kaplamalar, yüz binlerce uygulamanın çeşitli gereksinimlerini karşılamak üzere formüle edilmiş sayısız bileşikten oluşmaktadır. Boyalar birçok tüketicinin evlerini dekore etmek ve korumak için kullandığı geniş çevre dostu lateks boya grubundan ve yiyecek kaplarının iç kısımlarını kaplayan yarı saydam kaplamalardan, otomobil üreticilerinin montaj hattında uyguladığı kimyasal olarak karmaşık çok bileşenli son katlara kadar uzanır. Boyalar mağara duvarlarındaki basit ilk insan renklerinden eşyalarımız ve çevremiz arasında birincil koruyucu bariyere kadar evrildi. Boyanın birçok alanda hayatımızda olmasının olumlu yönleri bulunmasına karşı içeriğindeki bileşiklerin yangın riski oldukça yüksektir. Bu sebeple boya üretimi yapan işletmelerde de boya içerisindeki bileşiklerden dolayı yangın riski bulunmaktadır. Binaların yangından korunabilmesi için günümüzde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirme Yönetmeliği'nde kapalı alanlarda yangın riskinin azaltılması veya kabul edilebilir seviyeye indirilmesi amacıyla risk analizi yapılmasını zorunlu hale getirmiştir. Tez çalışması kapsamında boya üretim fabrikasındaki yangın risklerine odaklanılmıştır. Bu kapsamda öngörülen tehlikeler detaylı bir şekilde incelenmiş ve yangın risklerinin azaltılması için Fine-Kinney analiz yöntemi kullanılmıştır. İşletmelerdeki risklerle ilgili birçok analiz yöntemi kullanılsa da Fine-Kinney metodunda sayısal verilerin kullanılması yapılan çalışmalara objektif değerlendirmeler kazandırmıştır. Bu sebeple yangın risk değerlendirmesinde Fine-Kinney analiz metodu tercih edilmiştir. Bu çalışmada Eskişehir'de bulunan bir boya fabrikasında yangına sebep olabilecek potansiyeller belirlenerek Fine-Kinney analiz metoduyla risk dereceleri hesaplanmıştır. Hesaplanan risk değerleri Fine-Kinney metoduna göre sınıflandırılmış bu sınıflandırmalara göre risklerin kabul edilebilir seviye olan 20'nin altına indirilmesi için düzeltici ve önleyici faaliyetler uygulanmıştır.