Bronkopulmoner displazi gelişim riski yüksek olan prematüre bebeklerde düşük doz ve orta doz deksametazon tedavilerinin etkinliklerinin retrospektif karşılaştırılması

Amaç: Bronkopulmoner displazi (BPD) gelişimi için risk altındaki preterm bebeklerde BPD gelişimini önlemek amacı ile, geçmişten günümüze farklı dozları içeren deksametazon tedavi protokolleri uygulanmaktadır. Bu çalışmada BPD gelişimini önlemek amacı ile kullanılan düşük doz (kümülatif 1 mg/kg) ve orta doz (kümülatif 2 mg/kg) deksametazon tedavilerinin etkinlik ve yan etkilerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma; 01.01.2007 ile 30.12.2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YYBÜ), BPD gelişimini önlemek için deksametazon tedavisi uygulanan ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalardan, dosya verilerine ulaşılabilen 89 prematüre bebekte gerçekleştirildi. Vakalar 2 gruba ayrılarak geriye dönük (retrospektif) olarak incelendi. Grup 1'de 1 mg/kg kümülatif deksametazon tedavisi uygulanan (düşük doz) 30 vaka ve Grup 2'de 2 mg/kg kümülatif deksametazon tedavisi uygulanan (orta doz) 59 vaka yer aldı. Bulgular: Her iki grupta yer alan vakaların demografik özellikleri benzer idi. Deksametazon tedavisi süresince her iki gruptaki vakalara uygulanan mekanik ventilasyon (MV) parametrelerinde anlamlı düşüş saptanmıştır (p<0.05). Deksametazon tedavisi sürecindeki ekstübasyon oranları, 36. haftada BPD gelişimi, şiddetli BPD gelişimi, 36. haftada ölüm ya da BPD gelişimi, 36. haftada ölüm ya da şiddetli BPD gelişimi, taburculuk sonrası evde oksijen desteği alma ve ikinci kür deksametazon tedavisi sıklığı gibi veriler açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0.05). Ayrıca MV desteği uygulama, oksijen desteği verilme ve hastanede yatış süreleri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0.05). Düşük doz tedavi grubunda tedavi süresince hiperglisemi ve hipertansiyon görülme sıklığı, orta doz tedavi grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük idi (p<0.05). Diğer yan etki veya komplikasyonlar açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0.05). Tedavi sürecinde ve tedavi bitiminden taburculuğa kadar geçen sürede büyüme parametrelerindeki değişimler açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu (p>0.05). Sonuç: Düşük doz ve orta doz deksametazon tedavilerinin BPD gelişimini önlemedeki olumlu etkileri benzer, ancak hiperglisemi ve hipertansiyon gibi olumsuz yan etkilerin görülme sıklığı düşük doz grubunda daha az olarak saptanmıştır. Literatür verileri ve bu çalışmadan elde edilen verilerden hareketle, orta ve yüksek doz deksametazon tedavileri yerine, düşük doz tedavi rejimlerinin kullanılmasının daha uygun olduğu kanısına varılmıştır. Anahtar kelimeler: Bronkopulmoner displazi, Düşük doz deksametazon tedavisi, Orta doz deksametazon tedavisi.