Bursa Uludağ'ın Arabis drabiformis Boiss., Aubrieta olympica Boiss. ve Erodium sibthorpianum Boiss. subsp. sibthorpianum endemik bitki türlerinin doku kültürü yöntemleri ile çoğaltılması

Bu çalışmada, nesilleri tehlike altındaki Arabis drabiformis Boiss., Aubrieta olympica Boiss. ve Erodium sibthorpianum Boiss. subsp. sibthorpianum endemik bitki türlerinin doku kültürü yöntemleri ile çoğaltılması ve üretilmesine olanak sağlayacak optimal koşulların belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma konusu olan bitkilerin Bursa Uludağ'daki habitatından uygun mevsimde tohumları alınarak laboratuara getirilmiş ve deneylerde kullanılmıştır. In vitro çimlendirilen tohumlardan elde edilen fideler mikroçoğaltımda eksplant kaynağı olarak kullanılmıştır. Besin ortamı olarak Murashige-Skoog (MS) ve modifiyeMS (ModMS) ortamları kullanılmıştır.E. sibthorpianum türünde en iyi çoklu sürgün oluşumu sürgün ucu eksplantlarında görülmüştür. Yapraktan sürgün rejenerasyonu ise yapılan uygulamalar içerisinde sadece kontrol ve 1 mg l-1 BAP içeren MS ortamında gerçekleşmiştir. Sürgün oluşturma oranı MS kontrol uygulamasında sürgün ucunda % 100, hipokotilde ise % 76,33 olarak tespit edilmiştir. Yaprak eksplantında ise 1 mg l-1 BAP içeren MS ortamında sürgün oluşturma oranı % 52 olarak belirlenmiştir. Kök oluşumunda en başarılı ortamın, BAP ve NAA'nın kombinasyonunu içeren ModMS ortamlarının olduğu görülmüştür. Köklenen sürgünler sera ortamına başarıyla aktarılmış ve fidelerin seradaki canlılık oranı % 50 olarak tespit edilmiştir. Bu canlılık oranı iki hafta kadar devam etmiştir.A. drabiformis türünde en iyi sürgün sayısı ile sürgün oluşum yüzdesi 2 mg l-1 BAP içeren MS ortamında sürgün ucu ve internod eksplantlarından elde edilmiştir. Bunu 4 ve 6 mg l-1 BAP uygulaması takip etmiştir. En yüksek kök oluşumu ise 0,5 mg l-1 IBA içeren MS ortamında gerçekleşmiştir. Köklenen sürgünler sera ortamına başarıyla aktarılmış ve fidelerin seradaki canlılık oranı % 80 olarak tespit edilmiştir. Bu canlılık oranı dokuz ay kadar devam etmiştir.A. olympica türünde sürgün ucu eksplantlarında en yüksek sürgün sayısı 0,5 mg l-1 Ki ve 1 mg l-1 Ki + 0,3 mg l-1 IBA içeren MS ortamında elde edilmiştir. İnternod eksplantında ise en yüksek sürgün sayısı 0,5 mg l-1 Ki içeren MS ortamında tespit edilmiştir. En yüksek kök oluşumu ise, bitki büyüme düzenleyicisi içermeyen MS kontrol ortamında sağlanmıştır. Köklenen sürgünler seraya başarılı bir şekilde aktarılmış ve fidelerin seradaki canlılık oranı % 75 olarak belirlenmiştir. Bu canlılık oranı dokuz ay kadar devam etmiştir.