Büyümenin performans üzerindeki etkisi: Otomotiv sektörü örneği

Sektör olarak otomotiv üretimi ve satışı, ülkeler için stratejik bir öneme sahiptir. Bu stratejik önem; ülkedeki istihdamdan, döviz girdisi olarak ihracat yoluyla ülke ekonomisine katkısına otomotiv sektörüne parça üreten diğer sektörlere ve sektörün ürettiği araçları kullanan diğer sektörlere sağladığı faydalar nedeniyledir. Sayılan faydaların yanı sıra otomotiv sektörü, devletlerin vergi geliri elde etmesine yardımcı olurken sigortacılık ve finans faaliyetlerine de destek olmaktadır. Dünyada, Ford'un başlattığı yığın üretim tekniği ile kısa sürede ve daha ucuza otomobil üretme imkânı doğmuş; zamanla bu üretimin tarzının yerini, Toyota'nın maliyet avantajı sağlayan ve müşteri ihtiyaçlarına göre çeşitlilik gösteren yalın üretim tekniği almıştır. Rekabetin artması ve sürekli bir yenileme ve dönüşüm süreci gerektirmesi nedeni ile kurulan bu otomotiv firmalarının bir kısmı batmış, bir kısmı satılmış ve bir kısmı da birleşmeler yoluyla ayakta kalmaya çalışmıştır. Ülkemizde ise 1950'li yıllarda gelişmeye başlayan otomotiv sektörü, günümüzde bir otomobili motoru da dâhil olmak üzere sıfırdan yapabilecek bilgi birikimine sahip bulunmaktadır. Ayrıca sektör, ülkemizin senelerdir üst üste ihracat rekorları kıran sektörü konumundadır. Bu çalışmada, ülkemizde üretim ve satış yapan otomotiv firmalarının, 2013-2022 yılları arasındaki performansları TOPSIS yöntemi ile ölçülüp aynı dönem içerisinde büyüme faktörlerinin firma performansına olan etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. Anadolu Isuzu Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş., Karsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş., Tümosan Motor ve Traktör Sanayi A.Ş., Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş., Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş., Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. olmak üzere yedi firma oluşturmuştur. Literatür taraması sonucu büyüme değişkenleri ise çalışan sayısı, satış gelirleri, varlıklar özkaynaklar, Ar-Ge harcamaları ve esas faaliyet kârı olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda; satış gelirleri, varlıklar, özkaynaklar ve Ar-Ge harcamaları değişkenlerinin firma performansına istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışan sayısı ve esas faaliyet kârı değişkenlerinin ise firma performansı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı anlaşılmıştır.