Çağırankaya (İkizdere-Rize) trakitlerinin petrolojisi ve jeodinamik önemleri

Kuzeydoğu Türkiye'de, ilk kez belirlenen adakitik trakitlerin kökenlerini ve jeodinamik süreçlerinin irdelenmesi için, Sakarya Zonu'nun kuzey kesimi boyunca, yüzeylenmiş lav akmalarının, tüm kayaç ve radyometrik yaşları araştırılmıştır. Trakitlerden alınan kayaçların, SIMS zirkon U-Pb zirkon yöntemine dayalı edilen yaşı, 5,16 ± 0,11 milyon yıldır. Ortaç bileşimli adakitik trakitler, andezit ve dasitlerden oluşmaktadır. Yüksek La/Yb ve Sr/Y oranları ile karakteristiktirler. Genellikle metalumin karakterli olup; yüksek potassik kalk-alkalen kimyasal özelliklidirler. Söz konusu kayaçlar, büyük iyon yarıçaplı litofil elementlerce (BİYLE) (Rb, Ba, K ve Th), hafif nadir toprak elementlerce (HNTE) (La/Yb)n= 18-24) zenginleşme ve yüksek alan enerjili elementlerce (YAEE) (Ta, Nb, Hf, Sm ve Yb) tüketilme, negatif Nb ve Ti anomalileri ve önemli bir Eu anomalisi göstermemektedirler. Bu kayaçlar, hafif değişim gösteren Mg# (42-46)'na sahip olup; mafik alt kabuk türevli ergiyik kompozisyonu ile uyumluluk sunmaktadırlar. Tüm jeokimyasal veriler, bölgesel jeolojik veriler ile birleştirildiğinde, Sakarya Zonu'nun doğu kesiminde, oluşan Geç Miyosen yaşlı adakitik trakitlerin, yersel faylara bağlı genişlemeli rejimde, mafik alt kıtasal kabuğun kısmi ergimesiyle oluşmuş ergiyiklerin kırık zonları boyunca yükselimleriyle oluştukları anlaşılmıştır.