Çağrışım ve renk türünün beyin fırtınasında slogan üretimine etkisi

Renklerin insanlar üzerinde nasıl bir etki bıraktığı bilim insanlarının ilgisini çekmektedir. Literatürde renklerin algı ve tüketim davranışları üzerinde etkisinin olduğuna dair araştırmalar son zamanlarda ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte; literatürde renklerin yaratıcılık üzerinde nasıl bir etki bıraktığı konusunda deneysel araştırma henüz bulunmamaktadır. Bu araştırmada renklerin beyin fırtınasında yaratıcılık üzerinde etkisi 3 farklı renk (kırmızı, mavi, beyaz) kullanarak incelenmiştir. Literatürde kırmızı rengin bilişsel performansı bozduğuna, mavi rengin yaratıcı davranışları artırdığına dair bulgular mevcuttur. Öte yandan; renklerin beyin fırtınasında yaratıcılık üzerinde etkisinin olup olmadığı ve varsa bu etkinin hangi mekanizmalarla ortaya çıktığı bilinmemektedir. Buna ek olarak; beyin fırtınasında çağrışım örnekleri vermenin etkisi konusunda çok az sayıda araştırma bulunmaktadır. Bu araştırma hem rengin hem de çağrışım türünün (ilgili ve ilgisiz) etkisini birlikte inceleme açısından da özgün bir değere sahiptir. Bu araştırmada ilgili çağrışımların ilgisiz çağrışımlara göre yaratıcılığı daha fazla artıracağı beklenmektedir. Çünkü ilgili çağrışımların bellekte mevcut olan çağrışım ağlarını aktive etmesi beklenmektedir. Öte yandan; ilgisiz çağrışımlara maruz kalan katılımcılar verilen mevcut kavramlar arasında ilişki kurmakta engellenme yaşadıklarından dolayı, bu düşük performansları daha sonraki beyin fırtınasında yaratıcılığı olumsuz olarak etkileyecektir. Bununla birlikte verilen çağrışım sözcüklerinin çeşidi ilgisiz çağrışım koşulunda daha fazla olacağı için bu sözcükler bilişsel uyarılma ortaya çıkarabilirler. Bu açıdan ele alındığında ilgisiz çağrışım koşulundaki katılımcıların, az sayıda sözcüklerin olduğu ilgili çağrışım koşulundaki katılımcılara göre daha az yaratıcı olduğu beklenmektedir. Bu iki farklı hipotezin test edilmesi, bu araştırmanın ana amacıdır. Buna ek olarak; renklerin yaratıcılık üzerinde nasıl bir etkisinin olduğu da bu araştırmada incelenmektedir. Literatürdeki bulgular incelendiğinde kırmızı rengin yaratıcılığı azaltması beklenmektedir. Ayrıca; tüketim davranışları literatürüne göre mavi rengin soğuk renk olduğu için motivasyonu ve sonuç olarak performansı azaltması beklenmektedir. Literatürde yaratıcılık üzerine çeşitli çalışmalar yapılmasına rağmen renk ve çağrışımın bir arada incelendiği bir araştırma bulunmamaktadır. Söz konusu yaklaşımları analiz etmek amacıyla I. koşulda çağrışım türünün (ilgili ve ilgisiz çağrışım) ve II. koşulda renk türünün (kırmızı, mavi ve beyaz) beyin fırtınasında slogan üretimine etkileri incelenmiştir. Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi öğrencilerinden 73 katılımcıya 12 dakika süreyle bir beyin fırtınası etkinliği uygulanmış ve slogan üretmeleri istenmiştir. Araştırmanın bulguları, çağrışımsal olarak ilgili sözcüklerin olduğu düşünce treni etkinliğini inceleyen katılımcıların, ilgisiz sözcüklerin olduğu düşünce treni etkinliğini inceleyen katılımcılara göre daha fazla düşünce ürettiklerini göstermekle birlikte iki grup arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Öte yandan, beyaz kağıda maruz kalan katılımcıların, kırmızı ve mavi kağıda maruz kalan katılımcılara göre anlamlı şekilde daha fazla düşünce ürettikleri ortaya çıkmıştır. Bu bulgular çoğunlukla çağrışımsal bellek yaklaşımını desteklemektedir. Konuyla alakalı olarak değişkenler manipüle edilerek birkaç defa araştırma üniversite öğrencileri üzerinde yinelenmiş ancak; çağrışımın tek başına anlamlı bir sonuç yaratmadığı gözlenmiştir.