Çakalca Karadoğan Höyük kazısında bulunan terrakotta figürinler

Bu çalışmada, Samsun'un Atakum İlçesinde yer alan Çakalca Karadoğan Höyüğünde 2009 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazısında ele geçen terrakotta figürinler ele alınmıştır. Söz konusu figürinler; tahtta oturan poloslu kybele figürleri poloslu kybele figürin başları, oturan kadın figürinleri, oturan kadın figürin parçaları, kadın figürin başları, kuşlu kore figürinleri, kouros figürinleri, cinsiyeti tanımlanamayan baş parçaları, kaide parçaları, tanımlanamayan figürin parçaları, bağımsız vücut parçaları, binicili at parçası ve savaşçı başı olmak üzere on üç gurup altında incelenmiştir. Yürütülen bu çalışmada amaç, Çakalca Karadoğan Höyüğünde ele geçen bu figürinleri genel itibarla katalog çalışması şeklinde değerlendirerek bilim dünyasına sunmaktır. Figürinlerde genel olarak; gözler badem şeklinde ve çekik, bazı figürin parçalarında gözlerde göz bebeği mevcut, yüzlerde arkaik döneme özgü gülümseme vardır, saçlar yine arkaik dönem özelliklerini yansıtır şekilde başın arka kısmında, iri yatay ve dikey bukleler oluşturmuş, bazı figürinlerde ise saçlar bukleler halinde göğüs üzerine sarkıtılmıştır. Alt kısımlarında pişirme esnasında oluşabilecek tahribatı engellemek için buhar tahliye deliklerinin olduğu figürinler de dikkat çekicidir. Çakalca Karadoğan Höyükte ele geçen eserlerden önemli bir grubu da elinde kuş tutan koreler oluşturmaktadır. Bunların haricinde belirtilen kazıda, helenistik döneme tarihlendirilebilecek hareket kazanmış vücut uzuvları da (Kol, bacak, ayak) ele geçmiştir. Çalışmada figürinlerin benzerlerine ulaşılmış ve yapılan değerlendirilmeler neticesinde ele geçen eserlerin farklı tip ve dönemlere ait oldukları görülmüş ve figürinlerin buluntu yerlerinin botros olabileceği kanaatine varılmıştır. Çakalca Karadoğan Höyükte ele geçen figürinlerin arkaik dönem ile birlikte helenistik denemi de kapsadığı söylenebilir. Söz konusu höyükte yapılan çalışmalar sonucunda Samsun'un Arkaik, klasik ve Helenistik dönemi hakkında önemli veriler elde edilmiştir. Ele geçen buluntular eşiğinde yapılan değerlendirmeler sonucu, Samsun'un Miletos kolonisi olduğu, Karadeniz bölgesinde şimdiye kadar tespit edilmiş en erken tarihli Kybele kültünün varlığını gösteren ilk ipuçları Çakalca Karadoğan Höyüğünde ele geçen figürinler olduğu, antik kaynaklarda geçen kolonizasyon sürecine dair verilen tarih aralığına en yakın arkeolojik materyal grubunun bu figürinler olduğu da söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Terrakotta Figürin, Kybele, Çakalca-Karadoğan Höyüğü, Samsun Arkaik Helenistik