Çalışma hayatındaki engellilerin mobbinge maruz kalma durumları

Araştırmanın amacı, kamu ve özel sektörde çalışan engelli bireylerin maruz kaldığı mobbingin boyutlarını ve etkilendiği değişkenleri incelemektir. Bu araştırma, nicel araştırma yöntemi kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmada kamu ve özel sektörde çalışan engelli bireylerin maruz kaldığı mobbingin boyutları ve bu mobbingin etkilendiği değişkenler inceleneceği için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de kamu ve özel sektörde çalışan engelli bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise kamu ve özel sektörde çalışan gelişi güzel örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemi ile belirlenen kamu ve özel sektörde çalışan 408 engelli bireyden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ve orijinali Tursun (2019) tarafından geliştirilen Mobbing Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2025 yılı ocak ve nisan aylarında çevrimiçi (online) yöntemler kullanılarak toplanmıştır. Ölçek verilerinin analizinde SPSS 26 paket programı kullanılarak tanımlayıcı ve fark analizleri yapolmıştır. Bu kapsamda aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistikler, bağımsız gruplar (ilişkisiz örneklemler) t-testi, ANOVA ve nonparametrik testlere yer verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; engelli bireylerin iş yaşamında en çok "jest, mimik ve bakışlarla rahatsız edilme", "hakkında asılsız söylemler çıkarılması" ve "kapasitelerinin altında işlerde çalıştırılma" gibi psikolojik mobbing davranışlarına maruz kaldıkları tespit edilmiştir. Özellikle özel sektör çalışanlarının kamu sektörüne göre, ruhsal/duygusal ve zihinsel engelli bireylerin diğer engel türlerine göre, kadınların erkeklere göre ve genç yaş gruplarının yaşlılara göre anlamlı şekilde daha yüksek düzeyde mobbing yaşadığı belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca düşük eğitim seviyesindeki, romantik ilişkisi olan, sendika üyesi olmayan ve düşük gelir düzeyindeki engelli bireylerin mobbing algısının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğu psikolojik tacize maruz kaldığını düşünmekte, mobbing nedenini engel durumuna bağlamakta, ancak işyerlerinde erişilebilirlik sorunları ve destek mekanizması eksikliği yaşarken, mobbing karşısında çoğunlukla sessiz kalma gibi etkisiz stratejiler benimsemektedir. Bu sonuçlar bağlamında özellikle özel sektörde engelli çalışanları koruyucu kurumsal politikalar geliştirilmeli ve etkili şikayet mekanizmaları kurulmalıdır.