Canlı donörden karaciğer nakli donör seçiminde biyopsinin önemi ve klinik deneyimlerimiz

Günümüzde son dönem karaciğer yetmezliğinin tedavisi karaciğer naklidir. Ülkemizde ve diğer Asya ülkelerinde kadavra donör sayısındaki yetmezlik nedeniyle, canlı donörden karaciğer nakli sıklıkla yapılmaktadır. Canlı donörden karaciğer naklinin en önemli basamaklarından birisi donör güvenliğinin sağlanmasıdır. Donör karaciğeriyle ilgili en kesin bilgi karaciğer biyopsisi ile sağlanmaktadır. Sağlıklı karaciğer donörü seçiminde invaziv bir tetkik olan karaciğer biyopsisi ile ilgili literatürde iki farklı görüş mevcuttur. Görüşlerden birisi rutin olarak her donör adayından biyopsi alınmasını önermekte iken diğer görüş sadece diğer tetkiklerinde şüpheli bulguları olan seçilmiş donör adaylarından biyopsi yapılmasını önermektedir. Bu çalışmada, Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Enstitüsü polikliniğine 01. Ocak 2013- 01. Temmuz 2017 tarihleri arasında başvuran 481 donör adayının 477'si değerlendirilmeye alınmıştır. 4 aday verilerine ulaşılamaması nedeniyle çalışma dışına alınmıştır. Donör hazırlığı çerçevesinde yapılan tetkikleri retrospektif olarak incelenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde Fisher's Exact test, Pearson Chi-Square testi, Kolmogorov-Smirnov testi, Independent Samples t test, Kruskal Wallis testi, Bonferroni-Dunn prosedürü ve tek oran fark Z testi kullanıldı. Donör adaylarının ortalama yaşı 34.16(18-62), %65'i erkek %35'i kadındı. 209 donör adayından karaciğer biyopsisi yapıldı. 209 hastanın 24 ü biyopsi sonucu reddedildi. Biyopsi ve biyopsi öncesi yapılan tetkikler arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tesbit edilemedi. Reddedilen 24 hastanın 8'inin önceki tetkiklerinde biyopsi alınmasını gerektiren herhangi anormal bir bulguya saptanmamıştı. Tek oran fark Z testine göre istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). Biyopsi sonuçları ile ultrasonda gösterilen yağlanma oranlarının istatiksel olarak anlamlı bir şekilde korele olduğu görüldü. Donör güvenliğinin sağlanması için rutin biyopsi yapılmasının gerekli olduğu gösterilmiştir. Kliniğimiz gibi ileri görüntüleme yöntemlerine sahip olmayan merkezlerde, rutin karaciğer biyopsisinin yapılması gerektiği kanısındayız.