Canlılık ve uyarılmanın prospektif bellek üzerine etkisi

Tanıma ve geri çağırma görevlerini kullanan önceki bellek çalışmaları, katılımcıların canlı varlıkları cansız nesnelerden daha iyi hatırladığını göstermiştir, bu fenomen 'canlılık etkisi' olarak adlandırılmaktadır. Öte yandan, yüksek uyarılma seviyesine sahip uyaranların düşük uyarılma seviyesine sahip uyaranlara göre daha iyi hatırlandığı da farklı araştırmalar tarafından ortaya konmuştur. Bu tez çalışmasında, gerçekleştirilmesi planlanan eylemlerle ilgili veya ilgili olmayan görsel mekan resimleri (alışveriş merkezi veya park gibi farklı mekanlar) içeren 4 günlük sanal bir bilgisayar oyunu geliştirilerek, duygusal uyarılma ve canlılığın mekan temelli prospektif bellek (PB) üzerindeki etkileri incelenmiştir. Canlılık, canlıları veya cansız nesneleri (örneğin bir ressam veya heykel) içeren iki tür PB görevi kullanılarak manipüle edilmiştir. Ayrıca uyarılma, yüksek uyarılma seviyeli görevlere karşı düşük uyarılma seviyesine sahip PB görevleri kullanılarak manipüle edilmiştir. Sonuçlara göre canlılık etkisi anlamlı bulunmazken, olaya dayalı ve zamana dayalı görevler ayrı ayrı incelendiğinde uyarılmanın anlamlı bir etkisi bulunmuştur. Başka bir deyişle, yüksek uyarılma seviyesine sahip görevler, düşük uyarılma seviyesine sahip görevlerden daha doğru hatırlanmıştır. Bu çalışma, araştırma sorusu, yöntemi ve bulguları açısından literatüre katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: prospektif bellek, canlılık etkisi, duygusal uyarılma, mekan.