Çatma ve diğer deniz kazalarından ileri gelen zararlar ve sigorta teminatı

Yüksek lisans tez çalışması; gemilerin birbirleriyle çarpışması sonucu meydana gelen "çatma" ile, hukuken gemi sayılmayan diğer cisimlere çarpma durumlarını kapsayan deniz kazası terimlerini açıklığa kavuşturmayı, bu tip olaylar sonucunda ortaya çıkan zarar türlerini belirlemeyi ve çatma ya da diğer deniz kazaları sonrasında doğan zararlar karşısında gemi sigortalarının rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Uluslararası denizcilik sektöründe farklı sebeplerle meydana gelen çatma ve diğer deniz kazaları gemi donatanlarına hukuki açıdan sorumluluk yüklemekte ve kendilerini hukuki perspektifte oldukça zor durumlara sokabilmektedir. Çalışma, "çatma" ve "deniz kazası" sonucunda donatanların sorumluluklarının derinine incelenmesine yönelik olmayıp, esasen bu çalışmadaki ana hedef, çatma ve diğer deniz kazalarından doğan her bir hasar ve zarar kalemini ele almak ve pek tabii deniz kazası ve çatma denildiğinde aktif şekilde rol alan sigorta konusunun incelenmesine ve bu doğrultuda da deniz hukuku ile ilgilenen kesimleri bu konularda aydınlatmaya yöneliktir. Genel olarak çalışma, öncelikle çatma kavramının doğuşu ve günümüze kadarki süreç içerisinde yaşadığı evrim de dahil olmak üzere çatma ve diğer deniz kazası terimlerinin hukuki nitelikte tanımlanması ile başlamıştır. Ardından çatma ve diğer deniz kazalarının vuku bulması sonucunda doğması muhtemel hasar ve zıya halleri üzerinde durulmuştur. Son olarak ise, uygulamada hemen hemen bütün gemi ve yüklerin sigortalı olmalarından ve çatma ve diğer deniz kazalarından ileri gelen zararlarda donatanların yanında sigorta şirketlerinin de süreçte aktif bir rol alacak olmalarından dolayı, bu gibi olumsuz hadiselerin yaşanması halinde sigortacının bu süreçteki adımları ve teminatları üzerinde durulmuştur. Çalışma gerek ulusal gerekse de uluslararası alanda faaliyet sağlayan gemilerin, belki çok düşük bir ihtimal bile olsa, zaman zaman çeşitli nedenlerle çatışma ve deniz kazası riski ile karşılaşmaları sonucunda doğacak zararların çok büyük olması hallerinde sigortalanmalarının ne denli önemli olduğunun altını çizmektedir. Bu bağlamda, eldeki çalışma ile çatma ve diğer deniz kazalarından ileri gelebilecek olan zarar kalemleriyle beraber gemilere yapılabilecek farklı türdeki sigorta ve sağlanacak teminat tiplerinin doğacak zararlar üzerindeki fonksiyonlarını derinlemesine incelemek denizcilik sektörü için yararlı olacaktır.