Çatışma yönetiminde okul müdürlerinin arabuluculuk rollerine yönelik görüşleri

Bu araştırmanın amacı okullarda yaşanan öğretmen-veli çatışmalarının yönetiminde okul müdürlerinin arabuluculuk rollerine yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Antalya İli Merkez İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okullarda görev yapmakta olan on okul müdürünün görüşlerini kapsamaktadır. Araştırmaya katılacak kişiler "maksimum çeşitlilik örneklemesi" ile belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmada araştırmacı tarafından hazırlanmış bir adet yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu araştırmada veriler bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Yapılan nitel çalışmada ses kayıt cihazı kullanılmıştır. Veriler nitel veri analizi yöntemlerinden birisi olan içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Öğretmen-veli çatışmalarının yönetiminde okul müdürlerinin arabuluculuk rollerine yönelik görüşleri incelendiğinde okul müdürlerinin çatışmayı çoğunlukla fikir ayrılığı olarak gördüğü sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürleri çatışmayı iletişim problemi ve tehdit olarak da tanımlamaktadırlar. Okul müdürleri öğretmen-veli çatışmalarının daha çok olumsuz sonuçlarına değinmişlerdir. Okul müdürleri çatışmanın olumsuz sonuçlarını bir üst merciye şikayet, sınıf ya da okul değişikliği, öğrencinin ve öğretmenin motivasyonunda düşüş, öğrenciye adil davranmama, kişisel ilişkilerin zarar görmesi, okul kültürünün bozulması, iletişimin zarar görmesi, öğretmenin ve öğrencinin ceza alması, zaman kaybı, negatif algı oluşması ve iş birliği yapmama şeklinde ifade etmişlerdir. Okul müdürleri çatışmanın olumlu sonuçlarını eksikleri, hataları görme, iletişimi arttırma, çatışmaya neden olan davranışların düzelmesi, kişisel gelişim, farklı bakış açısı kazandırma, daha sonra oluşabilecek davranışların önüne geçme, öğrencinin ders performansında artış olarak belirtmişlerdir. Okul müdürlerinin arabuluculuğu fikir birliğine varma olarak tanımladıkları belirlenmiştir. Bazı okul müdürleri arabuluculuğu iletişim olarak tanımlamışlardır. Okul müdürleri çoğunlukla arabuluculuk becerilerinden toplantı yönetimi becerisine değinmişlerdir. Aktif dinlemeyle vakayı anlayabilmek, özetleme becerisi, arabuluculuk sürecinde duygularla başa çıkabilmek, etkili soru sorabilme becerisi, kolaylaştırıcı olabilmek, iletişim bariyerlerini engellemek, gözlem yapabilme becerisi, gerçeklere odaklanabilmek, esnek olabilmek, ben ve sen diline dikkat etmek okul müdürlerinin değindikleri diğer arabuluculuk becerileridir. Okul müdürlerinin en çok dile getirdiği arabulucu özelliği "tarafsızlık" olmuştur. Hazırlıklı olmak, iyi bir dinleyici olmak, teşvik edici, sabırlı, ikna kabiliyeti, empati yeteneği, soğukkanlı olmak, öğrencinin üstün ve yüksek menfaatini gözetmek, güvenilirlik, iş birlikçi, süreci yönetme becerisine sahip olmak, müzakereci ve hoşgörülü olmak okul müdürlerinin söz ettikleri arabulucunun özellikleridir. Okul müdürlerinin arabulucu rolü üstlendiklerinde karşılaştıkları zorluklara ilişkin görüşleri incelendiğinde tarafların uzlaşmadan uzak durması, ön yargılı oluşu, arabulucudan pozitif ayrımcılık beklemesi, hatayı kabul etmek istememesi, üslup ve tutumları, iftira, kimseyi memnun edememek, beklentileri karşılanmayan tarafların bir üst merciye şikayet etmesi, sürekli eleştirel olması, başkaları tarafından yanlış bilgilendirilmesi ve arabulucunun itibarına zarar verilmesi olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen, Veli, Çatışma, Okul Müdürü, Arabuluculuk.