Çelik halat titreşim izolatörlerinin titreşim karakteristiklerinin incelenmesi

Özellikle hassas ve yüksek teknoloji ürünlerinin korunması amacıyla, ani şok, titreşim, darbe, patlama gibi şiddetli dinamik yükleri absorbe edebilen, çelik halat titreşim izolatörü - ÇHTİ (wire rope vibration isolator) savunma ve uzay sanayinde de olmak üzere birçok sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır. Titreşim izolatörleri, özel üretilmiş çeşitli çap, sarım ve malzemeden çelik tellerin simetrik, helisel veya daha değişik formlarda burularak montajlanması ile imal edilmektedir. Bu çalışmada, ÇHTİ' lerinin halat malzemesinin ve halat kesit geometrisinin titreşim karakteristiklerine etkisi deneysel olarak incelenmiştir. Bu amaçla iki tür ÇHTİ modeli tasarlandı. Birinci tür ÇHTİ modellerinde halat ana malzemesinin, ikinci tür ÇHTİ modellerinde halat kesit geometrisinin titreşim karakteristiklerine etkisi deneysel olarak incelendi. Malzeme etkisi çalışması için nufleks, paslanmaz ve galvaniz halat tercih edildi. Atölye ortamında nufleks çelik halat titreşim izolatörü (NÇHTİ), paslanmaz çelik halat titreşim izolatörü (PÇHTİ) ve galvaniz çelik halat titreşim izolatörü (GÇHTİ) olmak üzere 3 farklı ÇHTİ modeli tasarım ve üretimleri gerçekleştirildi. İkinci tür halat modellerinde halat kesit geometrisi olarak 7x7, 1x19 ve 7x19 olan daha küçük ebatlı 3 farklı ÇHTI modeli de tasarlanarak laboratuvar ortamında üretildi. NÇHTİ, PÇHTİ ve GÇHTİ halat çapları 3mm, 7x7, 1x19 ve 7x19 ÇHTİ halat çapları 2 mm'dir. Üretilen ÇHTİ modellerinin farklı hız ve ön yükleme koşulları altında çekme-basma, kesme ve yuvarlanma testlerine tabii tutularak yük-deplasman cevapları elde edildi. Rijitlik testlerinden sonra sarsıcı sistemi ve ivmeölçerler kullanılarak dinamik titreşim testleri gerçekleştirildi. Her bir ÇHTİ modelinin doğal frekansları, yalıtım karakteristikleri, frekans ve ivme zaman cevapları ve sönüm oranları elde edildi. Yapılan çalışmalar sonucunda ÇHTİ halat malzemesi ve halat kesit geometrisinin titreşim karakteristiklerine önemli derecede etki yaptığı görüldü.