Çelik profil üretimi yapan bir firmada yalın dönüşüm ve jidoka uygulamaları

Maliyetlerin artması halihazırda zorlu olan rekabet koşullarında işletmeleri daha da dezavantajlı hale gelmesine neden olmaktadır. İşletmeler, zorlu rekabet ortamında ayakta kalabilmek, fiyat avantajlarını ve kar marjlarını koruyabilmek için geleneksel üretim modellerinden ayrılmak, kısıtlı olan kaynakları en verimli şekilde kullanmak ve satış fiyatını artırmak yerine maliyetleri düşürmek işletmelerin öncelikli hedefi olmak zorundadır. Değeri, müşteriye doğru zamanda, talep edilen miktarda, istenen kalitede ve en az maliyette ulaştırma isteği üretim sektöründe köklü bir değişime sebep olmuştur. Bu değişimin merkezinde de üretim süreçlerindeki israfları ortadan kaldırmayı amaçlayan bir yaklaşım olan Yalın Üretim yer almaktadır. Yalın üretim felsefesinin temel amacı süreçlerdeki israfların ortadan kaldırılması / en aza indirilmesidir. Süreçlerdeki 8 büyük israftan bir tanesi olan "Hatalı Üretim" israfı birçok şirketin karşılaştığı sorunlardan bir tanesidir. Çoğu firma yüksek fire veya hurda oranları ile üretimlerini devam ettirmektedir. İşletmeler farklı çözümler uygulayarak bu kayıpların ortadan kaldırılmasını / en aza indirilmesi amaçlamaktadır. Yalın üretim ve Toyota Üretim Sisteminin temel yapı taşlarından biri olan Jidoka, hatalı üretim israfının ortadan kaldırılması/en aza indirilmesi için kullanılabilecek en iyi tekniklerden bir tanesidir. Jidoka, makinelerde veya proseslerde meydana gelebilecek arıza, kalitesizlik vb. hataları tespit eden, süreci durdurarak hatanın sonraki süreçlere aktarılmasını engelleyen otomasyon sistemleridir. Jidoka, sadece tezgahlarla sınırlı olmayıp emek yoğun proseslerde de kullanılabilir. Bununla birlikte son yıllarda yazılım mimarilerinde de kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada, çelik profil üretim sektöründe faaliyet gösteren işletmede, OEE sistemi kurulmuş ve ham madde, işgücü ve ekipman kapasitelerinin verimli kullanılabilmesi için Jidoka yöntemi uygulanmıştır. Mevcut durum analizinde 2022 yılına ait OEE ve duruş verileri kullanılmıştır. Bu veriler ışığında ilk olarak odak fabrika seçilmiştir. Seçim kararında hem duruş süreleri hem de yönetim tarafından alınan yatırım kararları etkili olmuştur. Fabrika seçiminden sonra uygulama yapılacak kayıp noktası belirlenmiş ve devreye alınmıştır. Çalışma sonucunda ilgili kayıp süresi 12,5% azalmıştır. Hurda miktarında da 19,5% iyileştirme sağlanmıştır. Çalışmada elde edilen kazanımlar, yalın dönüşüm ile dijital dönüşüm entegrasyonunun işletmelere getireceği faydaları göstermiştir. Ayrıca Jidoka tekniğinin sadece kalite kayıplarına değil aynı zamanda kapasite kayıplarına da önlem olabileceği ortaya çıkmıştır. Elde edilen kazanımlar sonucunda uygulamanın firmanın diğer fabrikalarına da yaygınlaştırılmasına karar verilmiştir.