Çelik profil üretimi yapan bir firmada yalın dönüşüm ve otonom bakım uygulaması

Rekabetin giderek arttığı günümüz koşullarında işletmelerin maliyetlerini azaltabilmesi ve aynı zamanda varlıklarını koruyabilmesi için etkin bir üretim yönetimine sahip olması gerekmektedir. Bunun için katma değersiz faaliyetleri eliminize ederek pazarın değişimine uyum sağlayabilecek yalın bir üretim metodu geliştirilmelidir. Geleneksel metotlar ile üretim yapılan bir işletmede tezgahlara ait bakım metodolojisinin gelişmemiş olması üretimde kalitesizliğe ve zaman kaybına yol açmaktadır. Seri üretim yapan bir üretim hattı için bu durum uzun duruşlara ve üretim planında aksamalara neden olmaktadır. Bu noktada işletmeler ekipmanların etkin bir şekilde yönetilebilmesini, bakımlarının yapılmasını ve sürecin iyileştirilebilmesini sağlayan sistematik bir yaklaşım olan Toplam Üretken Bakım faaliyetlerine yönelmeye başlamışlardır. Toplam Üretken Bakım tüm çalışanları içine alan, arızaların giderilmesini değil önlenmesini amaçlayan, sıfır hata ve sıfır kaybı hedefleyen yenilikçi bir yalın üretim anlayışıdır. Birçok işletmede otonom bakım ile bakım faaliyetleri karıştırılmaktadır. İşletmelerdeki çalışanların sadece üretime odaklanması ve bakımın sadece bakım personelinin işi olarak algılaması, özellikle ekipmanlardaki arıza kayıplarını arttırmaktadır. Ayrıca ekipmanın doğal yaşam döngüsünü tamamlayamadan atıl duruma gelmesine de neden olmaktadır. Bu noktada otonom bakımın önemi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada çelik profil üretimi yapan bir firmanın bakım süreci incelenmiş ve arıza kaynaklı duruşları azaltıp ekipman etkinliğini en üst düzeye çıkarabilmek için yalın üretim faaliyetleri uygulanmıştır. Öncelikle 5S ve OEE sistematiği kurulmuştur. TPM felsefesinin araçlarından biri olan otonom bakım yöntemi ile ekipmanların arıza kaynaklı duruş sürelerinin azaltılması ve buna bağlı olarak OEE değerinin arttırılması amaçlanmıştır. Otonom bakım uygulamaları sektörde nadir olduğu için ve işletmede ilk defa uygulanacağı için sınırlı bir pilot bölgede devreye alınmıştır. Pilot bölge belirleyebilmek için üç fabrikanın geçmiş bir yıllık duruş verileri incelenmiştir. Belirlenen işletmede otonom bakım sürecini devreye almak için bir proje planı oluşturulmuştur. Otonom bakım komitesi kurulmuştur. Komite üyelerine belirli görev ve sorumluluklar atanmıştır, ilgili eğitimler verilmiştir. Otonom bakım faaliyetlerine başlanacak ekipmanın belirlenmesi için şirket içi envanter listesi çıkarılmıştır. Komiteyle birlikte belirlenen ekipman için mevcut durum analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre belirlenen ekipman ortalama 157 dk/ay olmak üzere 1887 dk/yıl arıza kaynaklı duruşa sahiptir. Otonom bakım sonrasında bu duruş verilerinde iyileştirme hedeflenmektedir. Otonom bakım faaliyetlerinin ikinci adımı pilot ekipmanda yeni tamamlanmıştır. Üçüncü adım ve sonraki adımlar için çalışmalar devam etmektedir. İkinci adım sonucunda 157 dk/ay olan 2022 yılı arıza duruş ortalaması, 2023 yılında 142 dk/ay olarak ölçülmüştür. Toplam arıza kaynaklı duruşları incelediğimizde, 1.887 dk/yıl olan 2022 yılı arıza kaynaklı duruş süresi yaklaşık %9,5 iyileşme göstererek 2023 yılında 1.708 dk/yıl ölçülmüştür. Bu çalışmada ele alınan konu, çelik profil üretimi yapan firmada yalın dönüşümün uygulanması ve konu özelinde otonom bakım sistematiğinin nasıl kurulması gerektiği konusunda literatüre katkı sağlamıştır.