Çelik yapılarda dolgu duvar etkisinin doğrusal ve doğrusal olmayan analiz yöntemleriyle araştırılması

Çelik yapı sistemleri, son yıllarda sık tercih edilen yapı türlerindendir. Hem yüksek açıklıkların rahatlıkla geçilebilmesi, hem de sünek malzeme yapısından dolayı deprem bölgelerinde tercih edilmesi sebebi ile önemli bir yapı sistemi haline gelmiştir. Çelik yapı sistemlerinin özellikle ofis kısımlarında sıkça kullanılan dolgu duvarların yapı sistemine etkisi bu tez çalışmasında incelenmiştir. Dolgu duvarlar, mimari sebeplerden dolayı farklı tasarımlar ile yapılara uygulanmaktadır. Uygulama yapılırken dolgu duvarlar yapı modeline düşey yük olarak etkitilirken, yatay yük altında yapısal analizlere dahil edilmemektedir. Dolgu duvarların yapısal davranış üzerindeki etkisinin göz ardı edilmesi, deprem etkisi altındaki gerçek davranışının bilinmezliği anlamına gelmektedir. Önemli deprem bölgelerinden Sakarya'nın Akyazı ilçesinde yapılacak olan bir yapının, dolgu duvarlı, dolgu duvarsız, farklı yüksekliklerde lineer ve nonlineer analizlerinin incelendiği kombinasyonlar hazırlanmış ve grafikleri yorumlanmıştır. Bu yapıların eşdeğer deprem yükü altındaki periyotları, düzensizlikleri, taban kesme kuvvetleri, tepe noktası deplasmanları, yapı ağırlıkları karşılaştırılmıştır. Aynı bölgeden alınan zemin etüd değerleri kullanılarak, A tipi ve B tipi merkezi çaprazlı iki ana yapı baz alınarak farklı tasarım tiplerinde kombinasyonlar oluşturulmuştur. 5 m aks arasına sahip yapılar, 3 arakat ve çatı olacak şekilde tasarlanmıştır. A ve B ana bina yapılarında M, N ve O tipleri farklı zemin kat yüksekliklerini temsil ederken 1, 2, 3, X, Y, Z ve K tipleri farklı dolgu duvar tasarımını temsil eder. Diğer bir yandan ED, Eşdeğer deprem yükü yöntemi ile analiz edilen yapıları; PO ise pushover yöntemi ile analiz edilen yapıları temsil etmektedir. Bu şekilde farklı tasarımlara sahip 84 farklı binanın karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmada incelenen yapılar, SAP2000 programında üç boyutlu olarak modellenmiştir. Eşdeğer deprem yükü yöntemi ile yapının analizi yapılmış, pushover yöntemi ile yapının performansı incelenmiştir. Tüm yapılara gelen rüzgar, kar, kaplama gibi yükler sabit baz alınmış, yalnızca dolgu duvar etkisinin yapı davranışına olan etkisi incelenmiştir. Buna göre, dolgu duvar tasarımlarının yapı performansına etki ettiği ve dolgu duvarların yapı hesabına katılmasının elzem olduğu sonucuna varılmıştır.