Cemil Meriç'in Hint dinleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi

Cemil Meriç (1916-1987), Türk düşünce tarihinde önemli bir yere sahiptir. Fikir dünyası oldukça zengin olan Meriç, özellikle 1960-1964 arası çalışmalarında Hint düşüncesine büyük önem vermektedir. Bu dönemdeki görüşlerini Bir Dünyanın Eşiğinde adlı eserinde kitaplaştıran Meriç'in, işlemiş olduğu konulardan birisi de Hint dinleridir. Meriç'in Hinduizm'in Kutsal Metinleri, Trimurti, Budizm, Caynizm, Hint ve İslam gibi başlıklar altında karışık olarak ele aldığı görüşler, Dinler Tarihi alanında incelenmeyi gerektirecek kayda değer bilgiler taşımaktadır. Bu doğrultuda Meriç'in çeşitli görüşlerinden yola çıkılarak yapılmış muhtelif çalışmalar bulunmakla birlikte onun Hint dinlerine dair görüşlerinin incelendiği herhangi bir çalışmanın bulunmayışı araştırmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Araştırmada öncelikle Cemil Meriç'in bütün eserleri titizlikle incelenip Hint dinleri ile ilgili görüşleri tespit edilmiştir. Ardından bu bilgiler, Dinler Tarihi alanındaki mevcut veriler ışığında mukayeseli biçimde analiz edilerek objektif bir şekilde değerlendirilmiştir. Meriç'in bir Dinler Tarihçisi olmadığı ve ilgili eserini yazdığı dönemin şartları göz önüne alınarak yapılan bu karşılaştırma ile onun Dinler Tarihi alanında tanınmasına ve daha iyi anlaşılmasına da katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma bulguları 1960'lı yıllardan günümüze Türkiye'de Hint dinleri konusunda oluşan bilgi birikiminin Dinler Tarihi alanında kaydedilen ilerlemeyi göstermesi açısından da değerli olduğunu ortaya koymaktadır.