Cenap Şahabettin'in şiirleri üzerine göstergebilimsel bir inceleme

Bu çalışma, Servet-i Fünun edebiyatının önde gelen isimlerinden Cenap Şahabettin'in şiirlerini, A. J. Greimas'ın ortaya koyduğu göstergebilimsel çözümleme yöntemi çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel odak noktası, şairin şiirlerinde yüzeyde görünen anlatım biçimlerinin ötesine geçerek bu dizelerin taşıdığı derin anlam katmanlarını çözümlemektir. Bu doğrultuda, öncelikle göstergebilimin kuramsal arka planı ile Greimas'ın anlam üretim modeline dair kavramsal temeller açıklanmıştır. Ardından söylemsel yapı, eyleyenler dizgesi ve göstergebilimsel dörtgen gibi analiz araçları yöntemsel açıdan ele alınmıştır. Uygulama bölümünde, Cenap Şahabettin'in şiirleri belirli tematik başlıklar altında incelenmiş; her şiir, içerdiği anlatı yapısı, özne ve nesne ilişkileri, anlam kutuplaşmaları gibi unsurlar göz önünde bulundurularak yapılandırılmıştır. Söylem düzleminde zamansal ve mekânsal göstergeler ile anlatı kişileri tespit edilmiş; anlatısal çözümlemede anlatı izlencesi ile eyleyen yapıları değerlendirilmiştir. Mantıksal-anlamsal düzeyde ise şiirlerdeki temel kavramlar arasındaki karşıtlık ilişkileri, göstergebilimsel dörtgen modeli aracılığıyla ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Cenap Şahabettin'in şiirlerinde modern Türk şiirinin anlam dünyasını şekillendiren yapısal örüntülerin bulunduğunu, alegorik anlatımın derin anlam katmanları taşıdığını ve doğa, aşk gibi temaların göstergebilimsel yaklaşımla yeniden üretilebildiğini ortaya koymuştur. Bu tez, Türk şiiri üzerine yürütülen çözümleme çalışmalarına kuramsal bir katkı sunmayı ve Greimas göstergebilim yönteminin şiir yorumuna uygulanabilirliğini göstermeyi hedeflemektedir.