Merkez Bankası para takas hatları: ABD Merkez Bankası için Bileşik İndeks oluşturma

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Merkez Bankası tarafından 1960'lı yıllardan bu yana çeşitli amaçlarla yararlanılan merkez bankası para takası hattı anlaşmaları küresel finans krizi ve COVID-19 salgını sırasında gündeme oturmuştur. ABD doları için son kredi merci gibi hareket eden ABD Merkez Bankası kamuoyuna açıklanmayan bir dizi yeterlilik kriteri nedeniyle bu araçtan yararlanma talebinde bulunan bazı ülkeleri geri çevirmiştir. Bu tez ülkelerin değerlendirilme sürecinde kullanılması muhtemel göstergeleri içeren Makroekonomi İndeksi ve ABD İlişki İndeksi adlı iki alt endeksten oluşan bir Bileşik İndeks oluşturarak hangi ülkelerin para takası hattlarından yararlanabileceği sorusuna yanıt aramıştır. Veri setinin 10 ayrı göstergeden ve 14'ü ABD Merkez Bankası ile para takası anlaşması olan 21 ayrı ülkeden oluştuğu bu tez küresel finans krizi (2005-2011) ve COVID-19 salgını (2017-2020) dönemlerine odaklanmıştır. İndeks oluşturma sürecinde temel bileşenler analizi kullanılmıştır. Alt indeksler ve bileşik indeksin sağlamlığı para takası hattı anlaşması tesis etmek isteyen ancak ABD Merkez Bankası tarafından geri çevrilen ülkelerin değerlendirmeye dahil edilmesi ve iki ayrı dönemden oluşan bir konsolide dönem oluşturarak test edilmiştir. Bu tez tarafından oluşturulan Bileşik İndeks herhangi bir ülkenin merkez bankası takas hattına katılım talebinin ABD Merkez Bankası tarafından kabul edilip edilmeyeceğini açıklamada yüzde 60 başarı oranına sahiptir. ABD Merkez Bankası tarafından reddedildiği iddia edilen ülkelerin büyük bölümü Bileşik İndeks tarafından para takası hattı anlaşması yapmaya uygun bulunmamıştır. Özetle, bu tez talepte bulunan her ülkenin merkez bankası para takası hattından yararlanamadığını ortaya koymuştur. Bu tez, Bileşik İndeks değeri eşik değer üstünde olan ancak reddedilen bazı ülkelerin değerlendirilmelerinde muhtemel diğer nicel ve nitel göstergelerin, ABD ile olan siyasi ilişkiler, jeopolitik önem, siyasi istikrar gibi, etkili olabileceği sonucuna varmıştır.